Obsługa prawna transportu i spedycji

Konwencja CMR — odpowiedzialność przewoźnika i jej granice

Konwencja CMR (Konwencja o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów, Genewa 1956) stanowi podstawowe źródło prawa dla przewoźników wykonujących transport drogowy między państwami będącymi jej stronami. Przewoźnik odpowiada za całkowite lub częściowe zaginięcie towaru lub za jego uszkodzenie, które nastąpiło w czasie między przyjęciem towaru a jego wydaniem, chyba że wykaże, że szkoda wynikła z przyczyn, za które nie ponosi odpowiedzialności — m.in. z wady własnej towaru, z poleceń nadawcy lub odbiorcy, lub z okoliczności których przewoźnik nie mógł uniknąć. Kluczowym mechanizmem ochrony przewoźnika jest ograniczenie odszkodowania do 8,33 SDR za kilogram brakującej wagi brutto towaru. Ograniczenie to nie działa jednak w przypadku rażącego niedbalstwa lub winy umyślnej przewoźnika (art. 29 CMR) — co w praktyce jest częstym przedmiotem sporów sądowych.

Windykacja frachtów w branży TSL to zagadnienie szczególnie złożone ze względu na transgraniczność usług i różnorodność podmiotów w łańcuchu zleceń. Przewoźnik wykonujący zlecenie od spedytora zagranicznego może mieć trudności z ustaleniem właściwej jurysdykcji i prawa materialnego, zwłaszcza gdy zleceniodawca nie prowadzi działalności na terenie Polski. W ramach Unii Europejskiej przewoźnik może skorzystać z europejskiego postępowania nakazowego (rozporządzenie WE nr 1896/2006), które umożliwia uzyskanie nakazu zapłaty uznaniowego we wszystkich państwach UE bez potrzeby wszczynania osobnych postępowań w każdym kraju. Dla wierzytelności, których termin płatności upłynął, a dłużnik odmawia zapłaty, kancelaria rekomenduje równoległe działania: postępowanie sądowe i zabezpieczenie na rachunkach bankowych (ENBA).

Spory z ubezpieczycielami z tytułu OC przewoźnika stanowią osobną kategorię sporów, w których kancelaria regularnie wspiera swoich klientów. Ubezpieczyciele często odmawiają wypłaty lub zaniżają odszkodowanie, powołując się na okoliczności wyłączające odpowiedzialność przewoźnika (np. brak właściwego załadunku lub zabezpieczenia ładunku) albo na ograniczenia sumy ubezpieczenia przewidziane w polisie. W takich sprawach kluczowe jest zebranie i prawidłowe udokumentowanie przebiegu zdarzenia, analiza warunków ubezpieczenia (OWU) pod kątem wyłączeń, a nierzadko przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy. Kancelaria prowadzi zarówno przedsądowe postępowania reklamacyjne wobec ubezpieczycieli, jak i procesy sądowe.

Polskie Prawo przewozowe z 1984 r. (ustawa z dnia 15 listopada 1984 r.) reguluje krajowy transport drogowy towarów i pasażerów, uzupełniając przepisy CMR w zakresie przewozów wewnątrzgranicznych. Przewiduje ono m.in. krótkie terminy reklamacyjne — co jest pułapką dla firm, które zbyt późno zgłaszają roszczenia. Dla przewozów krajowych kluczowy jest termin do zgłoszenia szkody przy odbiorze towaru (szkody jawne) i termin 7 dni od odbioru (szkody niewidoczne). Uchybienie tym terminom może pozbawić uprawnionego możliwości dochodzenia roszczeń. Kancelaria doradza firmom TSL w tworzeniu wewnętrznych procedur dokumentowania szkód i terminowego składania reklamacji.