Zawieszenie spłaty kredytu CHF — wakacje kredytowe i zabezpieczenie w pozwie

48 miesięcy razy 2500 złotych. Tyle wynosi potencjalna oszczędność kredytobiorcy frankowego, który przez cały czas trwania procesu sądowego — przeciętnie cztery lata — korzysta z sądowego zabezpieczenia zawieszającego obowiązek spłaty rat. To 120 000 złotych, których nie musisz przelewać do banku, dopóki sąd nie wyda prawomocnego wyroku. Czy wiedziałeś, że takie rozwiązanie istnieje i jest dostępne właściwie dla każdego, kto ma dobrze przygotowany pozew frankowy?

Zabezpieczenie roszczenia w sprawie frankowej jest jednym z najbardziej wartościowych instrumentów procesowych, a jednocześnie jednym z najbardziej niedocenianych przez kredytobiorców, którzy samodzielnie oceniają opłacalność złożenia pozwu. Gdy widzę, jak ktoś waha się, bo "rata jest nieduża i nie warto się stresować procesem" — pytam: a gdybyś przez cztery lata nie musiał tej raty płacić, i tak byś się wahał?

W tym artykule omawiam wszystko, co musisz wiedzieć o zabezpieczeniu roszczenia w sprawie frankowej: podstawy prawne, warunki udzielenia, czas trwania, jak złożyć wniosek, co grozi gdy bank wypowie umowę w trakcie procesu, oraz jak zabezpieczenie ma się do wakacji kredytowych z ustaw z 2022 i 2024 roku. Zaczynajmy.

Czym jest zabezpieczenie roszczenia w sprawie frankowej — podstawy prawne

Zabezpieczenie roszczenia to instytucja prawa procesowego cywilnego uregulowana w art. 730–754 Kodeksu postępowania cywilnego. Jej cel jest prosty: zabezpieczenie interesów powoda na czas trwania postępowania sądowego, zanim zapadnie prawomocny wyrok. W sprawach frankowych najczęściej stosowana forma zabezpieczenia to zawieszenie obowiązku spłaty rat kredytowych na czas procesu.

Art. 730 z ind. 1 KPC wskazuje dwie przesłanki udzielenia zabezpieczenia: uprawdopodobnienie roszczenia oraz wykazanie interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia. Uprawdopodobnienie to niższy standard niż udowodnienie — nie musisz przedstawiać pełnego materiału dowodowego, wystarczy, że sąd uzna Twoje roszczenie za prima facie zasadne. W sprawach frankowych, gdzie orzecznictwo jest utrwalone i sądy znają typowe klauzule abuzywne stosowane przez banki, ten próg jest stosunkowo łatwy do przekroczenia.

Interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia zachodzi, gdy brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie wyroku. W sprawach o ustalenie nieważności umowy frankowej interes prawny wyrażał się w tym, że przez czas procesu — bez zabezpieczenia — kredytobiorca musi spłacać raty wynikające z nieważnej umowy, co powiększa jego szkodę i środki, które następnie bank powinien zwrócić.

Jak złożyć wniosek o zawieszenie rat — razem z pozwem czy osobno?

Wniosek o zabezpieczenie roszczenia można złożyć razem z pozwem (co jest najwygodniejsze i najczęściej stosowane) albo w toku postępowania, w dowolnym momencie przed uprawomocnieniem się wyroku. Złożony razem z pozwem wniosek jest rozpatrywany przez sąd na posiedzeniu niejawnym — bez udziału stron, zazwyczaj w ciągu kilku tygodni od złożenia pozwu.

Wniosek o zabezpieczenie powinien zawierać: dokładne oznaczenie roszczenia, które chcesz zabezpieczyć (żądanie ustalenia nieważności umowy i zapłaty), wskazanie sposobu zabezpieczenia (zawieszenie obowiązku dokonywania spłat rat kredytu na czas procesu), uprawdopodobnienie roszczenia (opis klauzul abuzywnych i przywołanie orzecznictwa), wykazanie interesu prawnego. W dobrze przygotowanym pozwie frankowym wniosek o zabezpieczenie jest integralną częścią pisma — nie dopiskiem, ale przemyślanym elementem strategii procesowej.

Jeśli sąd uwzględni wniosek, wydaje postanowienie o zabezpieczeniu. Staje się ono wykonalne z chwilą wydania — nie wymaga uprawomocnienia. Oznacza to, że możesz zaprzestać spłacania rat już po kilku tygodniach od złożenia pozwu, zanim odbyje się pierwsza rozprawa.

Kiedy sądy udzielają zabezpieczenia w sprawach frankowych?

Od 2021 roku, po uchwale Sądu Najwyższego i utrwaleniu linii orzeczniczej TSUE, sądy udzielają zabezpieczeń w sprawach frankowych znacznie chętniej niż wcześniej. Sąd Okręgowy w Lublinie, gdzie prowadzę większość spraw, udziela zabezpieczeń w sprawach dotyczących umów indeksowanych i denominowanych do CHF w zdecydowanej większości przypadków, jeśli wniosek jest poprawnie sformułowany i poparty właściwymi dokumentami.

Kluczowe dla uwzględnienia wniosku jest prawidłowe uprawdopodobnienie roszczenia. W praktyce oznacza to: szczegółowe przywołanie konkretnych klauzul umownych, które powód kwestionuje jako abuzywne, odwołanie do orzecznictwa TSUE i SN dotyczącego tego rodzaju klauzul, ewentualnie powołanie się na wpis klauzuli do rejestru UOKiK. Jeśli sąd widzi, że po stronie powoda stoi prawnik, który zna orzecznictwo i potrafi precyzyjnie wskazać wadę prawną umowy — szansa na udzielenie zabezpieczenia jest wysoka.

Warto wiedzieć, że sąd może też oddalić wniosek o zabezpieczenie — i wtedy masz prawo wniesienia zażalenia do sądu wyższej instancji. Zażalenie jest rozpatrywane przez sąd apelacyjny i trwa zazwyczaj kilka–kilkanaście tygodni. W sprawach, gdzie zabezpieczenie zostało odmówione w pierwszej instancji, zażalenie jest skuteczne w znacznym odsetku przypadków.

Jak długo obowiązuje zabezpieczenie w sprawie frankowej?

Postanowienie o zabezpieczeniu obowiązuje od chwili jego wydania do chwili uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. Oznacza to, że jeśli sąd pierwszej instancji wyda wyrok unieważniający umowę, a bank złoży apelację — zabezpieczenie trwa nadal przez cały czas postępowania apelacyjnego, aż do wydania prawomocnego wyroku przez sąd apelacyjny.

Wyjątek: jeśli sąd pierwszej instancji oddali Twój pozew (co zdarza się rzadko, ale się zdarza), zabezpieczenie co do zasady upada z chwilą wydania wyroku oddalającego powództwo — chyba że złożysz apelację i jednocześnie wniosek o utrzymanie zabezpieczenia. W takim przypadku sąd apelacyjny może utrzymać zabezpieczenie na czas postępowania apelacyjnego.

Ważna kwestia praktyczna: po uprawomocnieniu się wyroku unieważniającego umowę zobowiązanie kredytobiorcy do spłaty rat definitywnie wygasa — umowa przestaje istnieć. Od tego momentu bank nie może żądać spłaty rat. Może natomiast domagać się zwrotu kapitału (którego kredytobiorca i tak zwraca bankowi w rozliczeniu). Dlatego przy sporządzaniu planu finansowego po zakończeniu sprawy ważne jest, żeby z góry mieć przygotowany scenariusz rozliczenia z bankiem.

Bankowe wakacje kredytowe — ustawa 2022 i 2024

Obok sądowego zabezpieczenia istnieje drugi mechanizm czasowego zawieszenia spłaty kredytu: ustawowe wakacje kredytowe. Ustawa z 7 lipca 2022 roku o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych i pomocy kredytobiorcom wprowadzona w odpowiedzi na gwałtowny wzrost stóp procentowych przewidziała możliwość zawieszenia spłaty rat kredytu hipotecznego na łącznie 8 miesięcy (4 w 2022 roku i 4 w 2023 roku), z możliwością dalszego przedłużenia.

Wakacje kredytowe z ustawy 2022 r. były dostępne dla szerokiego grona kredytobiorców — zarówno złotowych, jak i frankowych. Warunkiem było posiadanie kredytu hipotecznego w walucie polskiej lub kredytu indeksowanego/denominowanego do waluty obcej, na cel mieszkaniowy. W 2024 roku ustawodawca ponownie wprowadził wakacje kredytowe, tym razem z zawężonymi kryteriami dochodowymi (rata przekraczająca 30% dochodu gospodarstwa domowego).

Jak wakacje kredytowe mają się do sądowego zabezpieczenia? To dwa odrębne instrumenty, które mogą być stosowane niezależnie od siebie. Możesz skorzystać z wakacji kredytowych przewidzianych ustawą i jednocześnie mieć wniosek o zabezpieczenie sądowe. Wakacje kredytowe nie są zabezpieczeniem prawnym — to jednostronna decyzja o odroczeniu raty, z którą bank zgadza się na mocy ustawy. Sądowe zabezpieczenie jest przymusowe i wiąże bank bez jego zgody.

Co zrobić gdy bank wypowie umowę w trakcie procesu?

Jedno z najczęstszych pytań, które słyszę: co zrobi bank, jeśli przestanę spłacać raty po uzyskaniu zabezpieczenia? Czy nie wypowie mi umowy? Odpowiedź: nie może skutecznie wypowiedzieć umowy z powodu braku spłaty rat, których nie musisz spłacać na mocy postanowienia sądu. Postanowienie o zabezpieczeniu zawieszające obowiązek spłaty jest tytułem prawnym uzasadniającym wstrzymanie płatności. Wypowiedzenie umowy w takim stanie rzeczy byłoby bezskuteczne.

Zdarza się, że bank mimo wszystko wysyła pisma informujące o zaległości lub nawet formalne wypowiedzenie umowy. To taktyka psychologiczna, mająca wywołać stres i skłonić Cię do wznowienia spłat albo do ugody na warunkach banku. Właściwa reakcja: prześlij do banku postanowienie o zabezpieczeniu i pismo wzywające do wycofania niezasadnego wypowiedzenia. Jeśli bank podtrzymuje wypowiedzenie — możesz złożyć powództwo o ustalenie, że jest ono bezskuteczne, co sąd uwzględni bezzwłocznie.

Ważna kwestia: jeśli bank wypowie umowę i skieruje sprawę do windykacji lub komornika — masz prawo żądania zawieszenia postępowania egzekucyjnego przez sąd na podstawie tego samego art. 730 KPC. Postanowienie o zabezpieczeniu jest w tym zakresie skuteczne. Nie ignoruj jednak korespondencji z banku i informuj mnie o każdym piśmie — szybka reakcja prawna jest tu niezbędna.

Korzyści finansowe z zabezpieczenia — przykład liczbowy

Wróćmy do liczb, które padły na wstępie. Kredytobiorca frankowy spłaca miesięczną ratę w wysokości 2500 zł. Składa pozew i uzyskuje postanowienie o zabezpieczeniu w ciągu 6 tygodni od złożenia pozwu. Sprawa trwa w pierwszej instancji 24 miesiące, apelacja banku — kolejne 20 miesięcy. Łącznie: 44 miesiące bez płacenia rat.

Zaoszczędzone środki: 44 x 2500 zł = 110 000 zł. To pieniądze, które w normalnych okolicznościach przelałbyś do banku — i które bank byłby Ci zobowiązany zwrócić po wyroku, ale dopiero po wyroku, bez odsetek za czas oczekiwania. Dzięki zabezpieczeniu te środki zostają na Twoim koncie przez cały czas procesu — możesz je lokować, inwestować, używać do codziennych potrzeb.

Do tego dochodzi aspekt psychologiczny i finansowy: brak obciążenia ratą frankową przez niemal 4 lata to ogromne odciążenie domowego budżetu. Dla wielu moich klientów to dosłownie zmiana jakości życia — możliwość sfinansowania remontu, edukacji dzieci, wyjazdu, odłożenia poduszki finansowej. I to wszystko, zanim jeszcze zapadnie prawomocny wyrok z reguły korzystny finansowo.

Zawieszenie spłaty kredytu CHF — jak działam w Kancelarii Cenkier

W każdej sprawie frankowej, którą prowadzę, standardowo analizuję możliwość złożenia wniosku o zabezpieczenie i rekomendacja dotycząca tego wniosku jest integralną częścią mojej oceny sprawy. Nie traktuję zabezpieczenia jako opcjonalnego dodatku — uważam, że w zdecydowanej większości spraw frankowych jest to element, który powinien być standardowo wykorzystany, bo przynosi klientowi realne i natychmiastowe korzyści finansowe.

Przygotowuję wniosek o zabezpieczenie jako integralną część pozwu — precyzyjnie opisując klauzule abuzywne, powołując właściwe orzecznictwo, właściwie formułując interes prawny. Dbam o to, żeby sąd miał wszystkie informacje potrzebne do szybkiego podjęcia decyzji o zabezpieczeniu. W przypadku odmowy — przygotowuję zażalenie do sądu apelacyjnego.

Przez cały czas trwania zabezpieczenia doradzam klientom w kwestiach związanych z komunikacją z bankiem, ewentualnymi próbami wypowiedzenia umowy i raportowaniem do BIK. Jesteś objęty moją opieką prawną — nie musisz samodzielnie rozwiązywać problemów, które bank może próbować Ci stwarzać w trakcie procesu.

Zapraszam na bezpłatną konsultację wstępną, podczas której omówimy Twoją sytuację i ocenimy szanse na uzyskanie zabezpieczenia w Twojej sprawie. Kontakt: kancelaria@cenkier.pl, tel. +48 792 911 906, ul. Krótka 4/3, 20-077 Lublin. Więcej o mojej specjalizacji znajdziesz na stronie kredyty frankowe Lublin.

Pamiętaj: zabezpieczenie sądowe to Twoje prawo, wynikające wprost z przepisów KPC. To nie jest specjalny przywilej ani coś wyjątkowego — to standardowe narzędzie procesowe, z którego powinieneś skorzystać. I które — jak pokazuje przykład — może oznaczać 100 000 zł lub więcej pozostających na Twoim koncie przez czas procesu.