1 stycznia 2021 roku spółka komandytowa straciła dotychczasową transparentność podatkową — od tego dnia jest podatnikiem CIT. Zmiana wywróciła do góry nogami popularną strukturę, w której sp.z o.o. jako komplementariusz i osoby fizyczne jako komandytariusze osiągały efektywne opodatkowanie na poziomie niższym niż w tradycyjnych formach spółkowych. Czy spółka komandytowa ma dziś jeszcze rację bytu? Tak — ale tylko w konkretnych konfiguracjach i po starannej analizie.
Jak opodatkowana jest spółka komandytowa od 2021 roku?
Spółka komandytowa płaci CIT według stawki 19% (lub 9% dla małych podatników z przychodami do 2 mln euro). Następnie, gdy zysk jest wypłacany wspólnikom, pojawia się drugi poziom opodatkowania — podatek od dywidendy w wysokości 19%. Efektywna stopa opodatkowania przy stawce podstawowej CIT wynosi zatem ok. 34,4% (19% CIT + 19% od pozostałej kwoty).
Ustawodawca wprowadził jednak mechanizm odliczenia dla komplementariusza. Komplementariusz, który jest osobą fizyczną, może odliczyć od swojego podatku od dywidendy kwotę proporcjonalną do jego udziału w zysku, pobranego CIT spółki. W praktyce oznacza to, że komplementariusz może efektywnie zapłacić tylko 19% podatku (CIT spółki „przesącza się" przez jego odliczenie). Komandytariusz takiej preferencji nie ma — jego dywidenda jest w pełni podwójnie opodatkowana.
Dla komandytariusza przewidziano natomiast zwolnienie 50% dywidendy z opodatkowania (do kwoty 60 000 zł rocznie od jednej spółki), jeśli komandytariusz nie jest podmiotem powiązanym z komplementariuszem. Ta preferencja jest często wyłączona przez przepisy o podmiotach powiązanych — co dotyczy typowej struktury sp.z o.o.-komplementariusz + osoby fizyczne-komandytariusze.
Kiedy spółka komandytowa wciąż jest opłacalna?
Spółka komandytowa zachowuje zalety w przypadkach, gdy: (1) komplementariusz jest osobą fizyczną i korzysta z odliczenia CIT — osiąga efektywne opodatkowanie na poziomie zbliżonym do 19%; (2) zyski nie są wypłacane regularnie, lecz reinwestowane — spółka komandytowa jako mały podatnik płaci 9% CIT, co przy reinwestycji jest korzystne; (3) struktura majątkowa wymaga ograniczenia odpowiedzialności komandytariuszy przy zachowaniu aktywnej roli komplementariusza.
Spółka komandytowa nadal może być atrakcyjna dla branż charakteryzujących się dużą aktywnością osobistą jednego ze wspólników (np. wolne zawody, doradztwo) przy równoczesnym pasywnym uczestnictwie inwestorów-komandytariuszy. Inwestor komandytariusz wnosi kapitał, odpowiada do wysokości sumy komandytowej, ale nie angażuje się operacyjnie — dla niego opodatkowanie 19%+19% jest i tak niższe niż przy inwestycji przez osobistą JDG.
Warto też pamiętać, że spółka komandytowa nie musi mieć sp.z o.o. jako komplementariusza. Komplementariuszem może być osoba fizyczna — wtedy mechanizm odliczenia CIT działa w pełni, a efektywna stawka dla aktywnego wspólnika-komplementariusza pozostaje na poziomie 19%.
Ryczałt od dochodów spółek (estoński CIT) nie jest dostępny dla spółek komandytowych — jest on przeznaczony dla spółek z o.o., spółek akcyjnych, prostych spółek akcyjnych oraz spółek komandytowo-akcyjnych. Jeśli zależy Ci na odroczeniu podatku do momentu wypłaty zysku, rozważ przekształcenie spółki komandytowej w spółkę z o.o. i wybór estońskiego CIT.
Odpowiedzialność wspólników w spółce komandytowej
Komplementariusz odpowiada za zobowiązania spółki solidarnie i bez ograniczeń — całym swoim majątkiem, tak jak wspólnik spółki jawnej. Komandytariusz odpowiada tylko do wysokości sumy komandytowej wpisanej w umowie spółki i ujawnionej w KRS. Gdy komandytariusz wniósł wkład równy lub wyższy od sumy komandytowej, jest wolny od osobistej odpowiedzialności.
Jeżeli komandytariusz dokona czynności prawnej w imieniu spółki bez ujawnienia pełnomocnictwa, odpowiada wobec osób trzecich tak jak komplementariusz — bez ograniczeń (art. 118 KSH). To ważna zasada: komandytariusz nie powinien podpisywać umów „w imieniu spółki" bez wyraźnego działania jako pełnomocnik (a nie jako wspólnik).
W praktyce najczęstszą strukturą jest: sp.z o.o. jako komplementariusz (odpowiada bez ograniczeń, ale jej majątek jest ograniczony do kapitału) + osoby fizyczne jako komandytariusze z sumą komandytową równą wkładowi. Taka struktura ogranicza ryzyko majątkowe właścicieli, choć po 2021 roku jej zalety podatkowe znacznie się zmniejszyły.
Przekształcenie spółki komandytowej — alternatywy
Wielu właścicieli spółek komandytowych rozważa przekształcenie po zmianach podatkowych. Najpopularniejszą ścieżką jest przekształcenie w spółkę z o.o. z ewentualnym wyborem estońskiego CIT. Procedura przekształcenia regulowana jest art. 575–576 KSH — wymaga sporządzenia planu przekształcenia, uchwały wspólników (jednomyślności lub odpowiedniej większości) i wpisu do KRS.
Przekształcenie sp.k. w sp.z o.o. jest kontynuacją podmiotową — spółka przekształcona wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki spółki przekształcanej (art. 553 KSH). Nie ma potrzeby przenoszenia umów czy zgód — spółka pozostaje tym samym podmiotem, zmienia tylko formę prawną. Warto jednak sprawdzić, czy umowy z kontrahentami nie zawierają klauzul change of control lub wymagają zgody na przekształcenie.
Pomagamy przedsiębiorcom ocenić, czy spółka komandytowa wciąż jest dla nich opłacalna, oraz planujemy i przeprowadzamy przekształcenia spółek. Zapraszamy na konsultację w Lublinie: kancelaria@cenkier.pl, ul. Krótka 4/3.
Spółka komandytowo-akcyjna — czy lepsza alternatywa?
Spółka komandytowo-akcyjna (SKA) jest podatnikiem CIT na podobnych zasadach co sp.k. Jednak SKA daje dodatkowe możliwości: emisja akcji (łatwiejsze pozyskiwanie inwestorów), możliwość wyboru estońskiego CIT (od 2022 roku SKA jest uprawniona do ryczałtu od dochodów spółek), a komplementariusz korzysta z analogicznego odliczenia CIT jak w sp.k.
SKA jest bardziej skomplikowana w obsłudze (wymogi dotyczące walnych zgromadzeń, rady nadzorczej przy kapitale powyżej 500 000 zł) i droższa w utrzymaniu. Jednak dla firm planujących wejście inwestorów lub IPO, SKA może być lepszą platformą niż sp.k.
Praktyczna rada: jak ocenić czy warto utrzymywać spółkę komandytową
Zanim zdecydujesz o dalszym funkcjonowaniu sp.k. lub przekształceniu, wykonaj kalkulację dla swojej konkretnej sytuacji: ile wynosi efektywna stawka podatkowa przy obecnej strukturze (z uwzględnieniem odliczeń dla komplementariusza i ewentualnych zwolnień dla komandytariuszy), jaki byłby efekt przejścia na sp.z o.o. z estońskim CIT (stawka 10% lub 20% przy wypłacie dywidendy), a jaki przy standardowej sp.z o.o. 9% CIT.
Pamiętaj też o kosztach operacyjnych — sp.z o.o. jest prostsza i tańsza w obsłudze korporacyjnej niż sp.k. z pełną strukturą wspólnicką. W wielu przypadkach przekształcenie w sp.z o.o. i wybór ryczałtu jest prostszym i podatkowo korzystniejszym rozwiązaniem — ale każdy przypadek wymaga indywidualnej analizy z uwzględnieniem specyfiki działalności, liczby wspólników i planów inwestycyjnych.
Powiązane strony