Spółka cywilna — czym jest i czym nie jest
Spółka cywilna (art. 860–875 KC) to umowa między wspólnikami, którzy zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu przez działanie w sposób oznaczony. S.c. nie jest odrębnym podmiotem prawa — nie ma osobowości prawnej, nie ma własnej zdolności prawnej. Stroną umów są wspólnicy działający łącznie lub przez pełnomocnika. Majątek wniesiony do spółki i nabyty w trakcie jej trwania jest wspólnym majątkiem wspólników (współwłasność łączna).
Solidarna i nieograniczona odpowiedzialność
W odróżnieniu od spółki jawnej (gdzie odpowiedzialność wspólnika jest subsydiarna), w spółce cywilnej wierzyciel może bezpośrednio egzekwować z majątku każdego wspólnika bez konieczności wcześniejszego bezskutecznego egzekwowania z majątku "spółki". Solidarność oznacza, że wierzyciel może wybrać od którego wspólnika egzekwuje całość długu. Wspólnik, który spłacił dług, ma roszczenie regresowe do pozostałych.
Podatki i składki ZUS w s.c.
S.c. nie jest podatnikiem CIT — to wspólnicy rozliczają podatki indywidualnie (PIT lub ryczałt ewidencjonowany proporcjonalnie do udziałów). S.c. jest podatnikiem VAT (jeśli przekroczy próg lub złoży rejestrację VAT). Każdy wspólnik prowadzący działalność w s.c. płaci ZUS indywidualnie jako przedsiębiorca. S.c. prowadząca działalność o obrotach powyżej 2 mln euro/rok staje się dużym podatnikiem — obowiązki rachunkowe rosną.
Kiedy s.c. staje się zbyt ryzykowna
Forma s.c. jest optymalna dla małych, stabilnych działalności z umiarkowanymi zobowiązaniami. Ryzyko rośnie gdy: spółka zaciąga kredyty lub leasingi, zatrudnia pracowników (rośnie ryzyko roszczeń pracowniczych), wchodzi w ryzykowne kontrakty z dużymi karami umownymi, jej majątek jest mały wobec potencjalnych zobowiązań, jeden ze wspólników chce chronić swój majątek osobisty.
Rozwiązanie spółki cywilnej
S.c. rozwiązuje się przez: uchwałę wspólników, osiągnięcie celu lub niemożność jego osiągnięcia, śmierć lub upadłość wspólnika (jeśli umowa nie stanowi inaczej), wyrok sądu (żądanie jednego ze wspólników z ważnych powodów). Po rozwiązaniu: spłata zobowiązań spółki, rozliczenie z wierzycielami, podział majątku wspólnego według udziałów.
Przekształcenie s.c. w spółkę prawa handlowego
S.c. może przekształcić się w spółkę jawną (art. 26 § 4 KSH — procedura uproszczona) lub w sp. z o.o. (art. 551 § 2 KSH). Przy przekształceniu w sp. z o.o.: spółka przekształcona jest tym samym podmiotem (ciągłość prawna), NIP i REGON przechodzą, umowy i pracownicy — bez zmiany. Skutki podatkowe: wejście w reżim CIT po przekształceniu w sp. z o.o. Procedura wymaga: planu przekształcenia, opinii biegłego, uchwały wspólników, wpisu do KRS.
Wyjście jednego wspólnika — co się dzieje ze spółką
Jeśli jeden ze wspólników wypowiada udział — s.c. ulega rozwiązaniu (chyba że umowa przewiduje kontynuację przez pozostałych wspólników). Przy dwóch wspólnikach — wyjście jednego oznacza koniec spółki. Przy trzech lub więcej — można kontynuować. Wypowiadający udział może żądać zwrotu wkładu (w naturze lub wartości) i rozliczenia przypadającego mu zysku.
Podsumowanie
Spółka cywilna to dobre narzędzie do prostych, stabilnych przedsięwzięć. Gdy firma rośnie lub zobowiązania rosną — warto rozważyć zmianę formy prawnej. Decyzję o rozwiązaniu lub przekształceniu s.c. warto skonsultować z prawnikiem i doradcą podatkowym.
Powiązane strony