Rękojmia w relacjach między przedsiębiorcami (art. 558 KC) może być swobodnie modyfikowana umową (w tym skracana do terminów znacznie krótszych niż ustawowe), o ile nie prowadzi to do rażącego pokrzywdzenia jednej ze stron, co czyni z precyzyjnego zapisu o terminie zgłaszania wad jedno z najważniejszych postanowień umowy hurtowej. Odbiorca, który przekroczy uzgodniony termin, na przykład siedem dni od odbioru, traci prawo powoływania się na rękojmię, chyba że wada była ukryta, a prawo nie daje mu automatycznego uprawnienia do wstrzymania zapłaty za całą dostawę tylko dlatego, że zastrzeżenia budzi jedna partia towaru. Dostawca, wobec którego wstrzymano płatność bezpodstawnie, może dochodzić należności wraz z odsetkami za opóźnienie w transakcjach handlowych, naliczanymi w relacjach B2B często niezależnie od winy dłużnika.
Dlaczego termin zgłoszenia reklamacji ma kluczowe znaczenie
W relacjach między przedsiębiorcami strony mogą swobodnie kształtować zasady rękojmi, w tym skracać ustawowe terminy zgłaszania wad, o ile nie prowadzi to do rażącego pokrzywdzenia jednej ze stron. W praktyce oznacza to, że jasno określony w umowie termin, na przykład siedem czy czternaście dni od odbioru towaru, na zgłoszenie wad ilościowych i jakościowych, jest w pełni skuteczny i wiążący, nawet jeśli jest krótszy niż terminy przewidziane w przepisach ogólnych. Odbiorca, który nie dochowa takiego terminu, traci co do zasady prawo do powoływania się na rękojmię, chyba że wada była ukryta i nie mogła zostać wykryta przy odbiorze mimo starannego zbadania towaru.
Wstrzymanie płatności: gdzie jest granica
Częstym błędem odbiorców jest wstrzymywanie płatności za całą dostawę w reakcji na reklamację dotyczącą tylko jej części. Prawo nie daje automatycznego uprawnienia do wstrzymania zapłaty za towar niewadliwy tylko dlatego, że inna partia w tej samej dostawie budzi zastrzeżenia, chyba że umowa wyraźnie tak przewiduje albo obie partie stanowią jedno niepodzielne świadczenie. Dostawca, wobec którego wstrzymano płatność bezpodstawnie, może dochodzić należności wraz z odsetkami za opóźnienie w transakcjach handlowych, które w relacjach B2B nalicza się często automatycznie, niezależnie od winy dłużnika.
Jak umowa hurtowa powinna regulować te kwestie
Dobrze skonstruowana umowa lub regulamin współpracy z odbiorcami hurtowymi powinny precyzować termin i formę zgłaszania reklamacji, w tym rozróżnienie wad jawnych, widocznych przy odbiorze, i ukrytych, ujawniających się później, procedurę częściowego odbioru dostawy, pozwalającą oddzielić towar niekwestionowany od reklamowanego, zasady rozliczeń przy reklamacji częściowej, jasno wykluczające prawo do wstrzymania płatności za towar niewadliwy, oraz konsekwencje przekroczenia terminu płatności, w tym odsetki i ewentualne wstrzymanie kolejnych dostaw do czasu uregulowania zaległości.
Reklamacje jako narzędzie nacisku, nie tylko procedura jakościowa
Warto mieć świadomość, że w praktyce handlowej reklamacje bywają czasem wykorzystywane instrumentalnie, jako sposób na odroczenie płatności w trudniejszym dla odbiorcy okresie, niezależnie od rzeczywistej skali wad towaru. Jasno spisana procedura reklamacyjna, wymagająca konkretnego udokumentowania wady, na przykład zdjęć, protokołu sporządzonego przy odbiorze czy ekspertyzy technicznej, utrudnia takie praktyki i skraca czas potrzebny na ustalenie, czy reklamacja jest zasadna.
Firmy prowadzące regularną sprzedaż hurtową zyskują najwięcej na tym, że raz dobrze przygotowany regulamin współpracy stosują wobec wszystkich kontrahentów jednolicie, zamiast negocjować te zasady od nowa przy każdej nowej umowie.
Powiązane strony