Przedawnienie roszczeń frankowych — czy jest jeszcze czas na pozew w 2026?

Kredyt we frankach szwajcarskich zawarty w 2007 roku. Rata, którą spłacasz od niemal dwudziestu lat. I pytanie, które słyszę w kancelarii coraz częściej: czy moje roszczenia wobec banku się jeszcze nie przedawniły? Odpowiedź jest, na szczęście, znacznie bardziej optymistyczna niż większość kredytobiorców przypuszcza. Ale nie oznacza to, że możesz czekać bez końca.

Przedawnienie roszczeń frankowych to jeden z bardziej złożonych obszarów prawa konsumenckiego w Polsce — nie dlatego, że przepisy są niezrozumiałe, ale dlatego, że przez lata banki, sądy i doktryna prowadziły spory o to, od kiedy właściwie zaczyna biec termin dla kredytobiorcy. Dziś, po przełomowym wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-520/21, mamy jasność w kilku istotnych kwestiach.

W tym artykule wyjaśniam: jakie terminy przedawnienia obowiązują dla różnych umów, kiedy zaczyna biec termin dla Ciebie jako konsumenta, jak obliczyć swój indywidualny deadline i — co najważniejsze — co możesz zrobić już teraz, żeby nie stracić prawa do dochodzenia swoich roszczeń. Jeśli masz kredyt frankowy, ten artykuł jest dla Ciebie obowiązkową lekturą.

Ogólne terminy przedawnienia — 10 lat czy 6 lat?

Zacznijmy od podstaw. Polskie prawo cywilne przewiduje dwa główne terminy przedawnienia roszczeń majątkowych: sześcioletni (obowiązujący od 9 lipca 2018 roku) oraz dziesięcioletni (obowiązujący przed tą datą). Nowelizacja Kodeksu cywilnego z 2018 roku skróciła ogólny termin przedawnienia z dziesięciu do sześciu lat, ale zrobiła to z zastrzeżeniami, które mają ogromne znaczenie dla frankowiczów.

Zasada jest prosta: do roszczeń, które powstały przed 9 lipca 2018 roku, stosuje się stare przepisy — czyli termin dziesięcioletni, jeśli nie upłynął do dnia zmiany przepisów. Do roszczeń powstałych po tej dacie stosuje się już termin sześcioletni. W praktyce dla wielu kredytobiorców frankowych, którzy zawarli umowy w latach 2005–2010, ma to kolosalne znaczenie.

Ważna jest też zasada dotycząca końca terminu: zgodnie z art. 118 Kodeksu cywilnego, jeżeli termin przedawnienia jest dłuższy niż dwa lata, koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego. To oznacza, że np. roszczenie, którego bieg startuje 15 marca 2020 roku, przedawnia się nie 15 marca 2026 roku, ale 31 grudnia 2026 roku. Ten detal potrafi wydłużyć czas na złożenie pozwu o kilka miesięcy.

Przełom TSUE C-520/21 — kiedy zaczyna biec termin dla konsumenta?

Przez długie lata w polskim orzecznictwie panowało zamieszanie w kwestii fundamentalnej: od kiedy właściwie liczyć bieg przedawnienia roszczeń kredytobiorcy frankowego? Banki argumentowały, że termin biegnie od dnia zapłaty każdej kolejnej raty — co w przypadku kredytów z 2006–2007 roku oznaczałoby, że pierwsze roszczenia są już dawno przedawnione. Ta interpretacja była dla frankowiczów druzgocąca.

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 8 września 2022 roku w połączonych sprawach C-80/21, C-81/21 i C-82/21, a następnie precyzujące stanowisko w sprawie C-520/21, przyniosły przełom. TSUE jednoznacznie stwierdził, że termin przedawnienia roszczeń konsumenta nie może zacząć biec, zanim konsument nie dowie się lub w sposób rozsądny nie powinien był się dowiedzieć o nieuczciwym charakterze warunków umownych. Innymi słowy — termin biegnie od momentu, gdy dowiedziałeś się, że Twoja umowa zawiera niedozwolone postanowienia umowne, a nie od dnia podpisania umowy ani od daty pierwszej raty.

Co to znaczy w praktyce? Jeśli zawarłeś kredyt we frankach w 2007 roku, ale o problemie z klauzulami abuzywnymi dowiedziałeś się dopiero w 2020 roku — np. z mediów, od znajomego, który wygrał sprawę z bankiem, albo po pierwszej konsultacji z prawnikiem — termin przedawnienia zaczął biec dopiero wówczas. Przy sześcioletnim terminie, z uwzględnieniem zasady końca roku, masz czas do 31 grudnia 2026 roku. To daje Ci przestrzeń, ale nie jest to czas nieskończony.

Wyrok Sądu Najwyższego z 2024 roku o odsetkach

Kwestia odsetek ustawowych od nienależnie pobranych świadczeń frankowych była przez lata przedmiotem sporów nie tylko z bankami, ale też w samym orzecznictwie. Sądy orzekały niejednolicie — jedne przyznawały odsetki od daty wezwania do zapłaty, inne od dnia złożenia pozwu. Uchwała Sądu Najwyższego z 2024 roku rozstrzygnęła ten spór na korzyść kredytobiorców.

SN potwierdził, że bank pozostaje w opóźnieniu — a więc odsetki ustawowe za opóźnienie (obecnie 11,25% rocznie) biegną — od dnia, w którym bank otrzymał wezwanie do zapłaty lub odpis pozwu, nie zaś od dnia wyroku. To oznacza, że im wcześniej złożysz pozew, tym wyższe odsetki naliczysz na swoją korzyść. Przy roszczeniu głównym rzędu 150 000 zł i odsetkach liczonych przez kilka lat postępowania sądowego, mowa o dziesiątkach tysięcy złotych dodatkowych korzyści.

Warto dodać, że SN doprecyzował również, iż bankom z kolei bieg terminu przedawnienia ich własnych roszczeń o zwrot kapitału (teoria dwóch kondykcji) zaczyna się dopiero od momentu, gdy kredytobiorca złożył oświadczenie o świadomości skutków nieważności umowy. To zagadnienie bezpośrednio wpływa na strategię prowadzenia sprawy — i jest jednym z powodów, dla których warto mieć przy sobie doświadczonego prawnika.

Praktyczne obliczenie — kredyt z 2007 roku w 2026 roku

Przejdźmy do konkretów, bo teoria bez przykładu niewiele pomaga. Załóżmy, że podpisałeś umowę kredytową w marcu 2007 roku. Przez lata spłacałeś raty, nie kwestionując umowy. W 2021 roku, po serii głośnych wyroków frankowych, zacząłeś rozmawiać z innymi kredytobiorcami i dowiedziałeś się, że Twoja umowa może zawierać klauzule niedozwolone. Poszedłeś na pierwszą konsultację do prawnika w czerwcu 2021 roku.

W takim scenariuszu: termin sześcioletni zaczął biec w czerwcu 2021 roku. Bez uwzględnienia zasady końca roku — upłynąłby w czerwcu 2027 roku. Z uwzględnieniem tej zasady — upływa 31 grudnia 2027 roku. Masz zatem czas, ale nie jest to czas nieskończony. Jeśli zwlekałeś z konsultacją u prawnika do 2023 roku, termin przesuwa się analogicznie.

Co jednak, jeśli ktoś twierdzi, że Twój termin zaczął biec wcześniej — np. od daty pierwszego głośnego wyroku frankowego w 2019 roku? Wówczas termin sześcioletni upływałby 31 grudnia 2025 roku — co oznacza, że czas już minął lub właśnie mija. To jest dokładnie ten scenariusz, który powoduje, że każdy dzień zwłoki jest ryzykiem. Dlatego mówię swoim klientom: nie czekaj na pewność co do terminu — działaj, zanim termin upłynie.

Co robić natychmiast — jak przerwać bieg przedawnienia?

Polskie prawo cywilne przewiduje kilka sposobów na przerwanie biegu przedawnienia. Najskuteczniejsze i najbardziej definitywne to złożenie pozwu do sądu. Zgodnie z art. 123 § 1 pkt 1 Kodeksu cywilnego, bieg przedawnienia przerywa się przez każdą czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw lub egzekwowania roszczeń danego rodzaju, podjętą bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia lub zabezpieczenia roszczenia.

Pozew skutecznie i definitywnie przerywa bieg przedawnienia — po jego złożeniu termin biegnie od nowa dopiero po prawomocnym zakończeniu postępowania. Oznacza to, że jeśli złożysz pozew w 2026 roku, a sprawa potrwa cztery lata, bank nie będzie mógł zarzucić Ci przedawnienia w trakcie postępowania ani po jego zakończeniu.

Alternatywą dla pozwu jest zawezwanie do próby ugodowej (art. 185 KPC). To szybszy, tańszy i prostszy sposób na przerwanie biegu przedawnienia — składasz do sądu wniosek o zawezwanie banku do próby ugodowej, co przerywa bieg przedawnienia w chwili złożenia wniosku. Warto jednak pamiętać, że od 2022 roku sądy i komentatorzy bardziej restrykcyjnie oceniają, czy zawezwanie do próby ugodowej rzeczywiście przerywa bieg przedawnienia — szczególnie gdy jest składane wyłącznie w tym celu, bez realnej woli zawarcia ugody. Najskuteczniejszym krokiem pozostaje pozew.

Dlaczego nie warto czekać — ukryte koszty zwłoki

Słyszę czasem argument: poczekam, aż orzecznictwo się jeszcze bardziej ustabilizuje. Rozumiem tę logikę, ale prowadzi ona na manowce. Orzecznictwo frankowe w Polsce jest dziś bardziej stabilne niż kiedykolwiek — TSUE, SN i zdecydowana większość sądów powszechnych utrwaliły linię orzeczniczą korzystną dla kredytobiorców. Dalsze czekanie nie przyniesie Ci prawnej pewności, za to może Cię kosztować możliwość dochodzenia swoich roszczeń.

Każdy miesiąc zwłoki to nie tylko ryzyko przedawnienia. To też odsetki ustawowe, których nie odzyskasz — bo nalicza się je od daty doręczenia pozwu lub wezwania do zapłaty. Przy roszczeniu 200 000 zł i stopie odsetek rzędu 11% rocznie, jeden rok zwłoki to około 22 000 zł utraconych odsetek. Dwa lata — 44 000 zł. To realne pieniądze, które możesz stracić, czekając na lepszy moment.

Do tego dochodzi kwestia dowodowa: im starsza sprawa, tym trudniej jest zebrać dokumenty. Banki archiwizują korespondencję i wewnętrzne materiały przez określony czas. Świadkowie — pracownicy banku, którzy prowadzili z Tobą rozmowę przed podpisaniem umowy — mogą być trudni do zlokalizowania po wielu latach. Działanie teraz jest po prostu korzystniejsze na każdym poziomie.

Bezpłatna analiza przedawnienia w Kancelarii Cenkier

Każda sprawa frankowa jest inna. Termin przedawnienia zależy od daty zawarcia umowy, od tego, kiedy dowiedziałeś się o problemie, od tego, czy podejmowałeś jakiekolwiek kroki prawne (np. reklamacja do banku, zawezwanie do ugody), i od wielu innych czynników. Dlatego nie możesz opierać się na ogólnych obliczeniach — potrzebujesz indywidualnej analizy.

W ramach bezpłatnej konsultacji wstępnej w Kancelarii Cenkier analizuję Twoją sytuację i odpowiadam na pytanie: czy Twoje roszczenia są zagrożone przedawnieniem i co powinieneś zrobić w pierwszej kolejności. Przeglądam datę umowy, historię Twojej aktywności w sprawie i oceniam, jaki termin przedawnienia najprawdopodobniej obowiązuje w Twoim przypadku. Na podstawie tej analizy mogę też wskazać, czy powinieneś złożyć pozew natychmiast, czy masz jeszcze czas na dokładne przygotowanie.

Zapraszam do kontaktu: kancelaria@cenkier.pl, tel. +48 792 911 906, ul. Krótka 4/3, 20-077 Lublin. Możemy też umówić się na rozmowę telefoniczną lub spotkanie online. Więcej o mojej specjalizacji przeczytasz na stronie specjalizacja kredyty frankowe.

Nie zakładaj, że masz jeszcze czas. Każda sytuacja jest inna. Sprawdź swój termin teraz — zanim zrobi to za Ciebie bank w sądzie, podnosząc zarzut przedawnienia.

Przedawnienie roszczeń frankowych — co musisz zapamiętać

Zbierzmy najważniejsze informacje w jednym miejscu. Po pierwsze: terminy przedawnienia — 10 lat dla starszych roszczeń (sprzed nowelizacji z 2018 roku) i 6 lat dla nowszych — nie biegną od dnia podpisania umowy ani od daty pierwszej raty. Zgodnie z orzecznictwem TSUE i ugruntowaną już linią polskich sądów, biegną od momentu, gdy dowiedziałeś się lub powinieneś się dowiedzieć o abuzywnym charakterze klauzul w Twojej umowie.

Po drugie: bieg przedawnienia przerywa złożenie pozwu do sądu — to najbardziej skuteczna i definitywna metoda ochrony Twoich roszczeń. Po złożeniu pozwu bank nie może skutecznie podnieść zarzutu przedawnienia przez cały czas trwania postępowania. Po trzecie: zwłoka kosztuje — w sensie dosłownym, finansowym. Odsetki ustawowe za opóźnienie naliczane są od daty doręczenia pozwu, nie od daty wyroku.

I po czwarte, być może najważniejsze: nie oceniaj swojej sytuacji samodzielnie. Przedawnienie roszczeń frankowych to zagadnienie, które wymaga indywidualnej analizy prawnej, uwzględniającej konkretną datę umowy, historię Twoich działań i aktualną linię orzeczniczą w Twoim okręgu sądowym. Skontaktuj się ze mną — chętnie przeprowadzę tę analizę razem z Tobą, bezpłatnie, w ramach pierwszej konsultacji.