PPWR: pierwsza kontrola Inspekcji Handlowej — czego się spodziewać i jak się przygotować zawczasu

# PPWR: pierwsza kontrola Inspekcji Handlowej — czego się spodziewać i jak się przygotować zawczasu

Jeżeli zarządzasz spółką, która produkuje opakowania, pakuje w nie towar albo wprowadza produkty w opakowaniach na rynek, przygotowania do kontroli nie są już kwestią planów na przyszłość. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40 (PPWR) stosuje się w Polsce co do zasady od 12 sierpnia 2026 r., niezależnie od tego, czy krajowa ustawa wdrażająca (projekt UC100) zostanie uchwalona. To istotne: obowiązki materialne wynikają wprost z rozporządzenia, nawet zanim pojawi się polski taryfikator kar administracyjnych.

Dlaczego kontrola może przyjść wcześniej, niż się spodziewasz

PPWR jest rozporządzeniem, a więc obowiązuje bezpośrednio i nie wymaga pełnej transpozycji do prawa krajowego. Projekt ustawy UC100 (nowelizacja ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi) pozostaje na etapie prac rządowych; jego aktualną wersję można śledzić na legislacja.rcl.gov.pl. Brak uchwalonej ustawy nie oznacza jednak, że niezgodność z PPWR jest dopuszczalna.

Rozróżnijmy dwie rzeczy. Zgodnie z art. 68 PPWR państwa członkowskie mają obowiązek ustanowić przepisy o sankcjach skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających oraz notyfikować je Komisji w terminie do 12 lutego 2027 r. Polski taryfikator kar administracyjnych ma wprowadzić właśnie UC100 (w wersjach projektowych: widełki od 10 000 zł do 1 000 000 zł). Ale środki nadzoru rynku, takie jak żądanie dokumentacji, nakaz usunięcia niezgodności czy działania ograniczające udostępnianie produktu na rynku, nie zależą od tego, czy krajowy taryfikator kar już obowiązuje.

Kto może przyjść i jakie ma uprawnienia

Podział kompetencji między organami przesądzi dopiero ustawa wdrażająca. Kierunek wynikający z dotychczasowego modelu nadzoru rynku i z założeń projektu UC100 jest jednak następujący:

Inspekcja Handlowa (podległa Prezesowi UOKiK): zgodność opakowań i produktów w opakowaniach udostępnianych na rynku, w tym wymogi konstrukcyjne i informacyjne oraz etykiety.
Inspekcja Ochrony Środowiska (GIOŚ i wojewódzkie inspektoraty ochrony środowiska): rozszerzona odpowiedzialność producenta, poziomy zbiórki i recyklingu, obowiązki rejestrowe i sprawozdawcze w BDO.
Krajowa Administracja Skarbowa (KAS): kontrola towarów przywożonych spoza UE, na etapie odprawy celnej.

Inspektor Inspekcji Handlowej przed rozpoczęciem czynności okazuje legitymację służbową i doręcza upoważnienie do przeprowadzenia kontroli. Organ ma prawo wstępu do pomieszczeń kontrolowanego, wglądu w dokumenty, zabezpieczenia dokumentów i towaru oraz żądania ustnych lub pisemnych wyjaśnień. Warto rozróżnić: to żądanie wyjaśnień w toku kontroli, a nie przesłuchanie w rozumieniu procedury karnej.

Jak realnie może wyglądać pierwsza kontrola

Kontrole zgodności produktów rzadko zaczynają się od niezapowiedzianej akcji w magazynie. Typowa sekwencja wygląda tak:

Etap dokumentacyjny: organ żąda deklaracji zgodności UE (art. 39 PPWR, wzór według Załącznika VIII) oraz dokumentacji technicznej (art. 38 PPWR, Załącznik VII) dla wskazanych opakowań, a także dokumentów pochodzących od dostawców.
Analiza ryzyka: pierwszeństwo mają obszary, w których naruszenie jest najbardziej prawdopodobne lub najłatwiejsze do wykazania: opakowania do kontaktu z żywnością, opakowania wielomateriałowe, przywóz od dostawców spoza UE, sprzedaż transgraniczna bez ustanowionego upoważnionego przedstawiciela.
Oględziny: weryfikacja oznakowania i informacji na opakowaniu, ocena sposobu pakowania przesyłek, sprawdzenie zgodności towaru z dokumentacją. Uwaga na dwie warstwy art. 24 PPWR: zakaz zwodniczego i nieuzasadnionego pakowania (fałszywe dna, podwójne ścianki) wiąże już od 12 sierpnia 2026 r., natomiast twardy limit 50% pustej przestrzeni w opakowaniach zbiorczych, transportowych i e-commerce wiąże się z późniejszym etapem stosowania rozporządzenia. Szczegóły omawiamy w osobnym artykule o e-commerce.
Protokół kontroli: organ sporządza protokół, do którego kontrolowany może wnieść zastrzeżenia. Dalszy tryb zależy od ustaleń: od wezwania do usunięcia uchybień po środki ograniczające udostępnianie produktu na rynku.

Najczęstsze luki, które ujawnia przegląd dokumentacji

Poniższe punkty pochodzą z naszej praktyki doradczej przy przeglądach dokumentacji opakowaniowej, a nie ze statystyk kontroli PPWR (te, wobec krótkiego okresu stosowania rozporządzenia, jeszcze nie są publikowane).

Deklaracja niepowiązana z konkretnym opakowaniem: dokument "ogólny", z którego nie wynika, do którego wyrobu i której specyfikacji materiałowej się odnosi. Deklaracja zgodności UE ma identyfikować konkretne opakowanie w sposób umożliwiający jego identyfikację.
Mylenie terminów: założenie, że "wszystko wchodzi później". Zakaz PFAS w opakowaniach przeznaczonych do kontaktu z żywnością (art. 5 ust. 2 PPWR) obowiązuje od 12 sierpnia 2026 r. Progi: 25 ppb dla pojedynczej substancji PFAS, 250 ppb dla sumy PFAS oraz 50 ppm dla całkowitej zawartości fluoru. Osobno obowiązuje limit metali ciężkich: 100 mg/kg łącznie dla ołowiu, kadmu, rtęci i chromu sześciowartościowego (art. 5 ust. 1 PPWR). Terminy z 1 stycznia 2030 r. (ekoprojektowanie, minimalny udział recyklatu, zakazy z Załącznika V, zharmonizowane etykiety, cele reuse i refill) to odrębna warstwa obowiązków.
Brak procedury reagowania: nie ma ustalonej ścieżki na wypadek, gdy dostawca nie dostarczy dokumentacji w terminie wyznaczonym przez organ.
Słabe dokumenty od dostawców: oświadczenia bez podpisu, bez wskazania podstawy badania, bez odniesienia do konkretnej partii lub specyfikacji.
Niejasny status zapasów sprzed 12 sierpnia 2026 r.: rozporządzenie zawiera przepisy przejściowe, ale ich zastosowanie zależy od tego, kiedy dane opakowanie zostało wprowadzone do obrotu i której grupy wymogów dotyczy. Nie należy zakładać z góry, że "starsze zapasy są bezpieczne". Temat omawiamy szerzej w osobnym artykule o zapasach magazynowych.

Ryzyko dla zarządu

PPWR przypisuje obowiązki poszczególnym rolom w łańcuchu dostaw: wytwórcy, importerowi, dystrybutorowi, upoważnionemu przedstawicielowi (art. 15 i nast. PPWR). Warto pamiętać o różnicy między "wytwórcą" opakowania a "producentem" w rozumieniu rozszerzonej odpowiedzialności producenta. Zlecenie pakowania podwykonawcy samo w sobie nie przenosi na niego roli, którą rozporządzenie przypisuje podmiotowi wprowadzającemu opakowanie na rynek pod własną nazwą lub znakiem towarowym.

Samo PPWR nie zawiera przepisu o osobistej odpowiedzialności członka zarządu. W wersjach projektowych UC100 kary pieniężne są adresowane do podmiotu, a nie do osoby fizycznej. Ryzyko osobiste wynika z przepisów ogólnych:

art. 293 KSH (spółka z o.o.) i art. 483 KSH (spółka akcyjna): odpowiedzialność odszkodowawcza członka zarządu wobec spółki za szkodę wyrządzoną działaniem lub zaniechaniem sprzecznym z prawem albo z umową spółki, przy mierniku staranności wynikającej z zawodowego charakteru działalności;
art. 299 KSH: odpowiedzialność członków zarządu spółki z o.o. wobec wierzycieli, gdy egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna.

Naruszenie bezpośrednio obowiązującego rozporządzenia unijnego jest działaniem sprzecznym z prawem w rozumieniu tych przepisów. Szerzej piszemy o tym w artykule o odpowiedzialności zarządu.

Odrębną kategorią ryzyka, obok sankcji publicznoprawnych, są wymagania kontraktowe odbiorców. Coraz częściej umowy handlowe i procedury kwalifikacji dostawców przewidują obowiązek przedstawienia deklaracji zgodności lub oświadczeń materiałowych, a jego niedopełnienie bywa podstawą wstrzymania zamówień. To ryzyko biznesowe realizuje się szybciej niż postępowanie administracyjne.

Jak się przygotować

Wyznacz osobę odpowiedzialną za dokumentację opakowaniową i kontakt z organami, z jasnym umocowaniem i dostępem do danych zakupowych oraz produktowych.
Zrób audyt dokumentacji: zestaw wszystkie opakowania (SKU) z odpowiadającymi im deklaracjami zgodności UE i dokumentacją techniczną. Tam gdzie dokumentu brak lub jest on ogólnikowy, wystąp do dostawcy z konkretnym żądaniem.
Zaktualizuj umowy z dostawcami: obowiązek dostarczenia dokumentacji PFAS i metali ciężkich, oświadczeń o zgodności z PPWR oraz informacji o zmianie specyfikacji materiałowej, z terminem i sankcją kontraktową za zwłokę.
Przygotuj procedurę reagowania na kontrolę: kto odbiera upoważnienie, kto kompletuje dokumenty, w jakim czasie, kto podpisuje zastrzeżenia do protokołu.
Uporządkuj przechowywanie dokumentacji: deklaracja zgodności UE i dokumentacja techniczna mają być dostępne dla organów nadzoru rynku przez okres wskazany w art. 38 i 39 PPWR dla danej roli w łańcuchu dostaw. Zweryfikuj, czy Twoje zasady archiwizacji ten okres pokrywają, także dla opakowań wycofanych z oferty.

Przegląd dokumentacji przed kontrolą

Kancelaria Radcy Prawnego Joanna Cenkier doradza w zakresie prawa opakowaniowego i wdrażania wymogów PPWR. Oferujemy przegląd dokumentacji przed kontrolą: weryfikację deklaracji zgodności i dokumentacji technicznej, ocenę ról w łańcuchu dostaw, redakcję pism i klauzul umownych wobec dostawców oraz przygotowanie wewnętrznej procedury na wypadek kontroli.

Zapraszamy do kontaktu. Wstępna ocena gotowości nie wymaga długiego zaangażowania po stronie klienta, a pokazuje, gdzie realnie są luki.

Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani nie zastępuje konsultacji z radcą prawnym. Stan prawny na 3 września 2026 r. Projekt UC100 nie został uchwalony, a jego treść, w tym wysokość kar i podział kompetencji organów, może ulec zmianie.

Źródła: - Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40 z 19 grudnia 2024 r. w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR), stosowane co do zasady od 12 sierpnia 2026 r. - Projekt ustawy UC100 (nowelizacja ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi), legislacja.rcl.gov.pl - Ustawa o Inspekcji Handlowej (tryb kontroli, uprawnienia inspektorów) - Materiały informacyjne Ministerstwa Klimatu i Środowiska (gov.pl/web/klimat), rejestr BDO (bdo.mos.gov.pl)