PPWR: kary do 1 000 000 zł — za co konkretnie grozi sankcja wg projektu UC100

PPWR obowiązuje już — ale kary dojdą dopiero z UC100

Pierwsza rzecz, którą musi wiedzieć zarząd: PPWR (Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40 z 19 grudnia 2024 r.) weszło w życie 11 lutego 2025 r., a większość jego przepisów stosuje się od 12 sierpnia 2026 r. — i stosuje się wprost. To nie jest czekanie na polskie przepisy: rozporządzenie unijne obowiązuje bezpośrednio w każdym państwie członkowskim, niezależnie od stanu krajowych prac legislacyjnych.

Niemniej jednak — i to ważne dla zrozumienia ryzyka — krajowy system sankcji w Polsce wciąż jest w przygotowaniu. Projekt ustawy UC100 (nowelizacja ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi) ma wprowadzić polski taryfikator kar administracyjnych. Zgodnie z art. 68 PPWR państwa członkowskie mają obowiązek ustanowić i notyfikować Komisji przepisy o "sankcjach skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających" w terminie do 12 lutego 2027 r.

Stan prac: projekt UC100 pozostaje na etapie rządowym, a rząd deklaruje uchwalenie ustawy w perspektywie 2026 roku. Dokładnej daty publikacji w Dzienniku Ustaw na dziś nie da się wskazać — i to jest właśnie pułapka. Kto będzie czekał na polską ustawę, żeby zacząć dostosowanie, ten się spóźni: obowiązki materialne (deklaracja zgodności, dokumentacja techniczna, ewidencja) wynikają wprost z PPWR i obowiązują już teraz. Ustawa doda do nich wyłącznie sankcję.

Jakie kary przewiduje projekt UC100

Projektowany taryfikator opiera się na karach administracyjnych w widełkach od 10 000 zł do 1 000 000 zł. Ta górna granica dotyczy w szczególności:

| Obszar naruszenia | Charakter sankcji | |---|---| | Brak dokumentacji technicznej lub deklaracji zgodności UE dla opakowania | kara administracyjna w widełkach do 1 000 000 zł | | Brak oceny przydatności do recyklingu / niespełnienie wymogów konstrukcyjnych | kara administracyjna w widełkach do 1 000 000 zł | | Naruszenie zakazu PFAS w opakowaniach do kontaktu z żywnością | kara administracyjna + ryzyko wycofania produktu z obrotu | | Brak wpisu lub nieaktualne dane w rejestrze BDO | kara administracyjna; w praktyce także wstrzymanie obrotu | | Braki w ewidencji i sprawozdawczości odpadowej | kara administracyjna na zasadach ustawy o odpadach |

Do tego dochodzą sankcje rynkowe, które bywają dotkliwsze niż sama kwota kary: wstrzymanie wprowadzania do obrotu oraz zatrzymanie towaru na granicy przy imporcie spoza UE.

Zastrzeżenie: UC100 to wciąż projekt. Konkretne widełki i przyporządkowanie kar do poszczególnych naruszeń mogą się zmienić do dnia uchwalenia ustawy — wiążący będzie dopiero tekst ogłoszony w Dzienniku Ustaw. Aktualną wersję projektu można śledzić na legislacja.rcl.gov.pl.

Za co konkretnie grozi kara — obowiązki już obowiązujące

Od 12 sierpnia 2026 każdy wytwórca, importer lub wprowadzający opakowanie na rynek Unii Europejskiej musi spełniać poniższe wymogi:

Deklaracja Zgodności UE i dokumentacja techniczna

Każde opakowanie wprowadzane na rynek UE wymaga Deklaracji Zgodności UE (art. 39 PPWR, wzór wg Załącznika VIII) oraz dokumentacji technicznej (art. 38 PPWR, Załącznika VII). To nie jest świadectwo, które się przechowuje w szafie — to udokumentowany proces weryfikacji spełnienia wymogów PPWR, zawierający:

• analizę ryzyka niezgodności (częsty błąd: firmy robią deklarację "z automatu" bez tej analizy),
• opis opakowania i jego zastosowania,
• wykazanie spełnienia wymogów (limit pustej przestrzeni, PFAS, recyklowalność itd.).

Okres przechowywania: 5 lat dla opakowań jednorazowych, 10 lat dla wielokrotnego użytku. Oznacza to, że kontrola może dotyczyć opakowań zakupionych lub wyprodukowanych nawet sprzed lat.

PFAS w opakowaniach żywnościowych — całkowity zakaz

Substancje per- i polifluoroalkilowe (PFAS) są zakazane w opakowaniach przeznaczonych do kontaktu z żywnością od 12 sierpnia 2026 r. (art. 5 ust. 2 PPWR). Zakaz działa poprzez progi stężeń — opakowania nie można wprowadzić do obrotu, jeżeli zawartość PFAS przekracza: - >25 ppb — pojedyncza substancja - >250 ppb — suma PFAS - >50 ppm — całkowity fluor

To nie tylko deklaracja — to wymaga testów laboratoryjnych opakowań, zwłaszcza jeśli pochodzą od dostawców spoza UE.

Zakaz zwodniczego pakowania — już dziś, limit 50% dopiero od 2030 r.

Od 12 sierpnia 2026 r. obowiązuje ogólny zakaz zwodniczego, nadmiarowego pakowania: zakazane są fałszywe dna i podwójne ścianki, czyli rozwiązania optycznie powiększające produkt (art. 24 PPWR). To naruszenie jest łatwe do wykrycia przy zwykłych oględzinach paczki, co czyni je naturalnym pierwszym celem kontroli. Twardy, liczbowy limit pustej przestrzeni w opakowaniach zbiorczych, transportowych i e-commerce, maksymalnie 50% objętości, wiąże jednak dopiero od 1 stycznia 2030 r. — do tego czasu obowiązuje wyłącznie zakaz zwodniczego pakowania opisany wyżej, bez sztywnego progu procentowego.

Wpis i utrzymanie aktualności w rejestrze BDO

Podmioty wprowadzające opakowania i produkty w opakowaniach na rynek podlegają wpisowi do BDO — Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami. To nie jest rejestr jednorazowy: dane muszą pozostawać aktualne. Zmiana siedziby, danych kontaktowych czy zakresu asortymentu wymaga aktualizacji wpisu. Brak wpisu przy faktycznym obrocie opakowaniami to jedno z naruszeń, przy których projekt UC100 sięga po najwyższe widełki kar.

Wielopłaszczyznowe ryzyka kontrolne — cztery różne organy

Nie ma jednego okienka, do którego należy się zgłosić "na zgodność z PPWR". Zamiast tego zarząd powinien przygotować się na kontrole z czterech niezależnych kierunków:

1. WIOŚ / GIOŚ — poziomy recyklingu, realizacja obowiązków ROP (rozszerzonej odpowiedzialności producenta), ewidencja odpadów, kontrola BDO.
2. Inspekcja Handlowa (WIIH) / UOKiK — zgodność konstrukcji opakowań, prawidłowość etykiet, limit pustej przestrzeni, nadzór nad rynkiem detalicznym.
3. Krajowa Administracja Skarbowa (KAS) — kontrola na granicy przy imporcie, szczególnie dla opakowań sprowadzanych spoza UE, private label z Azji, produktów bez kompletnej dokumentacji.
4. Ministerstwo Klimatu i Środowiska — nadzór nad systemem BDO i polityka w obszarze gospodarki opakowaniami.

Ostateczny podział kompetencji między te organy przesądzi dopiero ustawa UC100 — dziś znamy kierunek, a nie finalną mapę właściwości. Niezależnie od tego założenie planistyczne pozostaje to samo: postępowania mogą być wszczynane z kilku stron, z różnych podstaw i na różnych etapach obrotu. To oznacza, że jeden plan compliance w jednym departamencie to za mało. Trzeba koordynacji między zespołami: zakupami (due diligence dostawców), operacyjnym (ewidencja i dokumentacja), marketingowym (etykiety), compliance/legal (BDO i raporty).

Ryzyko dla zarządu osobiście — gdzie jest odpowiedzialność

Ze znanych założeń projektu UC100 wynika, że kary pieniężne są adresowane do podmiotu (spółki), a nie nakładane wprost na członka zarządu jako osobę fizyczną. To jednak nie zamyka tematu, bo odpowiedzialność zarządu wynika w tym wypadku z przepisów ogólnych, nie z samej ustawy opakowaniowej:

• Art. 293 KSH (sp. z o.o.) i art. 483 KSH (S.A.) — odpowiedzialność odszkodowawcza członka zarządu wobec spółki za szkodę wyrządzoną działaniem lub zaniechaniem sprzecznym z prawem albo postanowieniami umowy spółki. Miernikiem jest staranność wynikająca z zawodowego charakteru działalności (art. 293 § 2 KSH). Nieznajomość obowiązującego, ogłoszonego z wyprzedzeniem rozporządzenia unijnego trudno w tym kontekście obronić.
• Art. 299 KSH — subsydiarna odpowiedzialność członków zarządu spółki z o.o. własnym majątkiem za jej zobowiązania, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna. Ma znaczenie wtedy, gdy kumulacja kar i sankcji rynkowych realnie zagrozi wypłacalności spółki.
• Art. 296 Kodeksu karnego — nadużycie zaufania przy prowadzeniu spraw majątkowych. To scenariusz skrajny, wymagający wykazania znacznej szkody majątkowej i przesłanek podmiotowych. Wymieniamy go jako granicę ryzyka, a nie jako typowy skutek zaniedbań compliance.

Innymi słowy: karę administracyjną płaci spółka, ale koszt tej kary może następnie wrócić do zarządu w postaci roszczenia odszkodowawczego spółki lub jej wierzycieli. Dlatego udokumentowany proces przygotowania do PPWR ma wartość podwójną — chroni spółkę przed karą i chroni zarząd przed zarzutem braku staranności.

Praktyczne pułapki do uniknięcia

1. Zapasy z okresu przejściowego — opakowania wyprodukowane przed 12 sierpnia 2026 r. Ocena ich statusu zależy od momentu wprowadzenia do obrotu i od konkretnego wymogu, którego dotyczy niezgodność. To jedno z tych zagadnień, gdzie praktyka organów dopiero się kształtuje — warto przyjąć i udokumentować własne stanowisko, zamiast liczyć na domyślną pobłażliwość.
2. Błąd w modelu private label — najczęstsza realna pułapka. Firma zleca produkcję i błędnie zakłada, że podwykonawca jest odpowiedzialny za PPWR. Tymczasem to najczęściej zamawiający (właściciel marki) jest prawnie "wytwórcą" i pełnym adresatem kar.
3. Brak dokumentacji od dostawców z Azji — jeśli dostawca nie dostarcza deklaracji PFAS / recyklowalności, to importer / wprowadzający na rynek UE ponosi ryzyko. KAS kontroluje na granicy.
4. Nieaktualne dane w BDO — zmiana siedziby, danych kontaktowych czy zakresu asortymentu wymaga aktualizacji wpisu. Brak aktualizacji to jedna ze ścieżek do sankcji, a przy tym najłatwiejsza do uniknięcia.
5. Brak weryfikacji kontrahenta w BDO — przekazanie odpadów lub współpraca z podmiotem, który nie ma wymaganego wpisu, tworzy ryzyko po stronie obu uczestników transakcji. Weryfikacja wpisu kontrahenta powinna być stałym elementem due diligence dostawców i odbiorców.

Następne kroki: Audyt z mapą ryzyka kar

Przygotowanie organizacji do PPWR i weryfikacja gotowości na wypadek kontroli wymagają kompleksowego audytu compliance, który obejmuje:

• weryfikację stanu wpisów w BDO i kompletności danych,
• przegląd dokumentacji technicznej i deklaracji zgodności UE dla całego portfela produktów,
• audyt ewidencji odpadów i raportowania,
• mapę ryzyka kar w zależności od typu naruszenia i organu kontrolującego,
• plan działań naprawczych i harmonogram wdrożenia.

Kancelaria Radcy Prawnego Joanna Cenkier doradza w zakresie prawa opakowaniowego i PPWR. Zapraszamy zarządy do przeprowadzenia audytu z mapą ryzyka kar — dokumentu, który wskazuje, które obszary operacyjne wymagają natychmiastowych zmian, a które można usprawniać etapami.

Zapraszamy do kontaktu. Wstępna ocena gotowości organizacji nie wymaga długotrwałego zaangażowania po stronie klienta, a daje wyraźny obraz stanu na dziś.

Materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny na 3 września 2026 r. Projekt UC100 nie jest jeszcze uchwalony, a jego treść może ulec zmianie.

Źródła: - Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40 z 19 grudnia 2024 r. (PPWR) — stosowane co do zasady od 12 sierpnia 2026 r. - Projekt ustawy UC100 (nowelizacja ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi), legislacja.rcl.gov.pl - Materiały informacyjne Ministerstwa Klimatu i Środowiska (gov.pl/web/klimat), rejestr BDO (bdo.mos.gov.pl)