Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40 z 19 grudnia 2024 r., znane jako PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation), weszło w życie 11 lutego 2025 r., a większość jego przepisów stosuje się od 12 sierpnia 2026 r. Jako rozporządzenie obowiązuje bezpośrednio, bez potrzeby pełnej transpozycji do prawa krajowego. Dla importerów współpracujących z dostawcami z Chin oznacza to nie tylko nowe wymogi techniczne, ale przede wszystkim obciążenie prawne, które wielu importerów niedocenia.
Kluczowy błąd: przekonanie, że solidnie skonstruowana umowa z chińskim dostawcą przeniesie na niego odpowiedzialność za zgodność opakowania. To niebezpieczny mit. Prawo mówi coś zupełnie innego.
Odpowiedzialność publiczna importera — artykuły 18 i 21 PPWR
Rozporządzenie definiuje role w łańcuchu dostaw. Wytwórca opakowania (w tym scenariuszu: fabryka w Chinach) sporządza deklarację zgodności UE (art. 39 PPWR), czyli dokument, w którym oświadcza, że przeprowadził ocenę zgodności. Ale odpowiedzialność wobec unijnych organów nadzoru spoczywa na importerze.
Uwaga terminologiczna: PPWR odróżnia "wytwórcę" (podmiot wytwarzający opakowanie) od "producenta" w rozumieniu rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP). W tym artykule "wytwórca" oznacza pierwszą z tych ról.
Zgodnie z art. 18 PPWR importer m.in.:
- weryfikuje, że wytwórca rzeczywiście przeprowadził wymaganą procedurę oceny zgodności,
- sprawdza oznakowanie opakowania oraz dane identyfikujące wytwórcę,
- przechowuje deklarację zgodności UE przez 5 lat (opakowania jednorazowe) lub 10 lat (opakowania wielokrotnego użytku) od wprowadzenia opakowania do obrotu,
- udostępnia organom nadzoru rynku dokumentację na ich uzasadnione żądanie i współpracuje przy działaniach naprawczych.
Jeśli importer ma podstawy sądzić, że opakowanie jest niezgodne — nie może go wprowadzić do obrotu.
Najdalej idącą konsekwencję przewiduje art. 21 PPWR. Importera traktuje się jak wytwórcę i obciąża jego obowiązkami, gdy:
- wprowadza opakowanie do obrotu pod własną nazwą lub znakiem towarowym (private label),
- modyfikuje opakowanie już wprowadzone do obrotu w sposób mogący wpłynąć na jego zgodność z wymaganiami rozporządzenia.
W obu przypadkach importer przejmuje pełne obowiązki wytwórcy: sam odpowiada za przeprowadzenie oceny zgodności, sporządzenie deklaracji zgodności UE i przechowywanie dokumentacji technicznej. Tej odpowiedzialności nie da się scedować z powrotem na chińskiego dostawcę.
W praktyce sporna bywa granica między zmianą istotną a nieistotną. Rozporządzenie nie zawiera zamkniętej listy takich modyfikacji, dlatego każdą ingerencję w materiał, skład, powłokę lub konstrukcję opakowania warto ocenić indywidualnie, zanim partia trafi do obrotu.
Kluczowe rozróżnienie: odpowiedzialność publiczna vs umowa cywilna
Tu leży sedno problemu. Odpowiedzialności za zgodność opakowania wobec organów administracyjnych nie da się przenieść na dostawcę wyłącznie umową.
Umowa z dostawcą ma charakter cywilnoprawny i może być droga do regresu: żądania odszkodowania, kar umownych, rozwiązania umowy — jeśli faktycznie zawinił dostarczeniem niekompletnej lub fałszywej dokumentacji.
Ale umowa nie chroni przed sankcjami administracyjnymi. Jeśli organy nadzoru ujawnią niezgodność, postępowanie toczy się wobec importera, a nie wobec fabryki spoza UE. Polski projekt ustawy wdrażającej (UC100, nowelizacja ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi) przewiduje administracyjne kary pieniężne w widełkach od 10 000 zł do 1 000 000 zł. Projekt nie został jeszcze uchwalony, więc ostateczny taryfikator może się zmienić. Niezależnie od tego samo rozporządzenie stosuje się wprost od 12 sierpnia 2026 r., a państwa członkowskie mają czas do 12 lutego 2027 r. na notyfikację krajowych przepisów o karach.
Pamiętaj: umowa chroni Twój biznes przed stratami finansowymi wynikającymi z błędów dostawcy. Nie chroni Twojej firmy przed sankcjami ze strony regulatora.
Limity chemiczne: co dokładnie wymaga badania
Artykuł 5 PPWR ogranicza obecność substancji w opakowaniach. Trzeba rozróżnić dwa zakresy:
- Metale ciężkie (ołów, kadm, rtęć, chrom sześciowartościowy): suma stężeń maksymalnie 100 mg/kg. Limit dotyczy opakowań co do zasady, nie tylko tych do kontaktu z żywnością.
- PFAS (substancje per- i polifluoroalkilowe): ograniczenie dotyczy opakowań mających kontakt z żywnością i zaczyna obowiązywać 12 sierpnia 2026 r. Progi: 25 ppb dla pojedynczej substancji, 250 ppb dla sumy PFAS, 50 ppm dla fluoru całkowitego (przy pomiarze obejmującym polimerowe PFAS).
W praktyce importerzy spotykają się z pułapką: papierowe opakowania z powłoką wodoodporną bardzo często zawierają PFAS, a dokumentacja dostawcy tego nie ujawnia. Wytwórca zasłania się tajemnicą produkcyjną, a importer zostaje z podejrzeniem niezgodności i bez możliwości jej samodzielnej weryfikacji.
Praktyczne pułapki w relacjach z chińskimi dostawcami
Ustne zapewnienia nie mają wartości prawnej
Handlowcy fabryk mówią: "Oczywiście, produkt jest zgodny z PPWR". Słownie, bez dokumentacji.
W postępowaniu przed organem nadzoru liczy się dokument, a nie zapewnienie handlowca. Ustne deklaracje zgodności nie zastąpią deklaracji zgodności UE ani dokumentacji technicznej i w praktyce trudno je również wykorzystać jako podstawę roszczenia wobec dostawcy.
Certyfikat surowca to za mało
Dostawca przesyła osobne certyfikaty na farbę, papier bazowy i powłokę, każdy z deklaracją braku PFAS. Problem w tym, że limity z art. 5 PPWR odnoszą się do opakowania wprowadzanego do obrotu, a nie do pojedynczych surowców. Zestaw certyfikatów komponentów nie zastępuje badania wyrobu gotowego, bo nie obejmuje ani całości warstw, ani wpływu samego procesu produkcyjnego.
Brak audytu fabryki przed współpracą
Wiele importerów zaczyna od emaila do fabryk, zbiera oferty, bierze najtańszą i startuje produkcję masową. Dopiero później okazuje się, że fabryka nigdy nie słyszała o PPWR, że jej system jakości to jeden człowiek z arkuszem, że dokumentacja to fotokopia fotokopii.
Audyt fabryki na etapie początkowym — koszt, ale wielokrotnie mniejszy niż koszt wycofania partii z rynku.
"Poczekamy na polską ustawę" to nie jest strategia
Najczęstszy argument odkładania wdrożenia brzmi: przepisy krajowe jeszcze nie weszły w życie, więc nie ma czego wdrażać. To nieporozumienie. PPWR jest rozporządzeniem, więc stosuje się bezpośrednio od 12 sierpnia 2026 r. niezależnie od stanu prac nad projektem UC100. Krajowa ustawa doprecyzuje przede wszystkim organy nadzoru i taryfikator kar, a nie sam obowiązek posiadania deklaracji zgodności i dokumentacji technicznej.
Warto też pamiętać, że ryzyko nie sprowadza się do kary administracyjnej. Wstrzymanie obrotu, zatrzymanie towaru przez KAS na granicy, roszczenia sieci handlowych czy odmowa odbioru partii potrafią kosztować więcej niż sankcja urzędowa.
Co musi zawierać umowa z chińskim dostawcą
Jeśli odpowiedzialności publicznej nie da się przenieść, umowa może zawierać regres cywilnoprawny. Dobra umowa z chińskim dostawcą powinna określać:
- Obowiązek dostarczania kompletnych danych wymaganych przez PPWR: deklaracja zgodności UE, dokumentacja techniczna (Załącznik VII), sprawozdania z badań, pełny opis składu materiałowego (nie ogólne "produkt zgodny", lecz dane konkretne)
- Jednolitą listę pytań / checklist do dostawcy — każda fabryka odpowiada na te same pytania w tym samym formacie
- Badanie gotowego opakowania w akredytowanym laboratorium (nie tylko certyfikat komponentu) jako warunek zapłaty lub odbioru partii
- Obowiązek aktualizacji dokumentacji przy każdej zmianie materiału, składu, technologii, dostawcy komponentów — każda zmiana w ciągu 10 dni roboczych
- Odpowiedzialność dostawcy za fałszywe lub niepełne informacje — konkretne kary umowne za niezgodność DoC, certyfikatów czy dokumentacji
- Prawo do wstrzymania płatności w przypadku braku wymaganej dokumentacji
- Obowiązek współpracy dostawcy przy zapytaniach organów nadzoru (nawet po zakończeniu umowy)
- Archiwizację dokumentacji przez dostawcę przez okres odpowiadający obowiązkom importera (5 lat dla opakowań jednorazowych, 10 lat dla wielokrotnego użytku)
To nie jest gotowy wzór — każda umowa wymaga dostosowania do specyfiki opakowań i branży. To kierunek, w którym powinna podążać redakcja.
Podsumowanie: dwa poziomy zabezpieczenia
Prawo mówi: importer odpowiada wobec unijnych organów za zgodność opakowania. To odpowiedzialność publiczna, nieprzenoszalna, wynika z samego rozporządzenia.
Ale umowa może zapewnić drogi regresowe — możliwość żądania od dostawcy rekompensat, jeśli faktycznie zawinił.
Te dwie rzeczy razem — świadomość publicznej odpowiedzialności plus umowa zabezpieczająca interesy handlowe — to jedyna droga do minimalizacji ryzyka przy imporcie opakowań z krajów spoza UE.
Audyt umów — pierwsza linia obrony
Jeśli Twoja firma pracuje z dostawcami z Chin lub planuje taką współpracę, warto teraz — nie na ostatnią chwilę — sprawdzić, czy umowy zawierają wymagane klauzule PPWR. Standardowe wzory umów handlowych prawie nigdy nie obejmują zabezpieczeń wymaganych przez rozporządzenie.
Oferujemy audyt istniejących umów oraz redakcję klauzul PPWR pod kątem odpowiedzialności za niezgodność opakowania.
Jeśli chcą Państwo skonsultować swoją sytuację lub zamówić audyt umów z dostawcami, zapraszamy do kontaktu.
Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie. Stan prawny na wrzesień 2026 r.
Kancelaria Radcy Prawnego Joanna Cenkier Specjalizacja: prawo opakowaniowe (PPWR), import opakowań, kontrakty handlowe