# PPWR a zakaz PFAS w opakowaniach żywności: jakie oświadczenia musisz mieć od dostawcy
Od 12 sierpnia 2026 roku zakaz obowiązuje już wszystkich, którzy wprowadzają do obrotu opakowania przeznaczone do kontaktu z żywnością. Mowa o substancjach PFAS — znanych z branży opakowań papierowych i plastikowych jako składnik powłok ochronnych. Jednak jeśli pracujesz w branży FMCG, szczególnie zajmujesz się markami własnymi sieci handlowych, musisz wiedzieć jedno: to Ty jesteś wytwórcą w rozumieniu przepisów, a to oznacza, że to Ty odpowiadasz za zgodność opakowania — niezależnie od tego, czy fizycznie je produkowałeś.
Przepis wynika wprost z Rozporządzenia (UE) 2025/40 (PPWR), które stosuje się bez czekania na polską ustawę wdrażającą. Jeśli zakładasz, że prace nad ustawą UC100 to karencja na działanie, to typowy błąd. PPWR jako rozporządzenie UE działa wprost od 12 sierpnia 2026 roku — bez względu na stan prawny w Polsce.
Czym jest PPWR i co zmieniło się w sierpniu 2026?
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40, zwane PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation), weszło w życie 11 lutego 2025 roku. Większość jego przepisów, w tym ograniczenia PFAS w opakowaniach do żywności, stosuje się od 12 sierpnia 2026 roku. Ten termin już minął, a rozporządzenie nie czekało na polską ustawę wdrażającą.
Art. 5 ust. 2 PPWR: trzy progi limitów PFAS
Główny przepis to art. 5 ust. 2 rozporządzenia, który wprowadza trzy progi limitów dla substancji PFAS (per- i polifluoroalkilowych substancji):
- 25 ppb — dla pojedynczej substancji PFAS (bez polimerów fluorowych)
- 250 ppb — dla sumy wszystkich PFAS (bez polimerów fluorowych)
- 50 ppm (50 mg/kg) — dla całkowitego fluoru ze wszystkich źródeł PFAS, włącznie z polimerami fluorowymi
Limity są wyrażone jako stężenia w opakowaniu, a nie jako zakaz „celowego dodawania". W praktyce oznacza to, że liczy się wynik badania — niezależnie od tego, czy PFAS znalazły się w materiale świadomie (np. powłoka tłuszczoodporna papierowego opakowania gastronomicznego), czy jako zanieczyszczenie surowca. To ma znaczenie zwłaszcza dla papieru z recyklingu, który może zawierać pozostałości PFAS z wcześniejszych zastosowań.
Jak wygląda metodyka badań?
Rozporządzenie nie narzuca konkretnej metody analitycznej. W praktyce laboratoryjnej stosuje się podejście stopniowe: 1. Badanie przesiewowe całkowitego fluoru (TF), najczęściej metodą spalania z chromatografią jonową (CIC) 2. Jeśli wynik przesiewowy zbliża się do progu lub go przekracza — oznaczenie frakcji fluoru organicznego (EOF/AOF), by odróżnić PFAS od fluoru z dodatków nieorganicznych (np. wypełniaczy, pigmentów) 3. Analiza celowana poszczególnych związków (LC-MS/MS, GC-MS) — dopiero gdy poprzednie kroki nie pozwalają wykluczyć przekroczenia progów 25 ppb i 250 ppb
Praktyczna konsekwencja jest taka: niski wynik badania przesiewowego zwykle pozwala uniknąć kosztownych analiz celowanych, a wynik powyżej progu całkowitego fluoru wymaga od dostawcy wykazania, jaka część fluoru pochodzi z PFAS, a jaka z innych źródeł. To ustalenie warto zapisać wprost w umowie z dostawcą — razem z tym, kto ponosi koszt badania rozstrzygającego.
Kto jest „wytwórcą" — i tu jest haczyk
Tutaj czeka na Ciebie największa niespodzianka prawna. Definicję „wytwórcy" zawiera art. 3 Rozporządzenia (UE) 2025/40 i jest ona dwuczłonowa: wytwórcą jest nie tylko ten, kto opakowanie faktycznie produkuje, ale również ten, kto zleca jego zaprojektowanie lub wytworzenie i wprowadza je do obrotu pod własną nazwą lub własnym znakiem towarowym. W modelu marek własnych sieci handlowych (private label) oznacza to Ciebie, a nie producenta kontraktowego.
To oznacza, że: - Gdy mleczarnia produkuje jogurt dla sieci handlowej pod marką sieci, odpowiedzialność za zgodność opakowania ponosi sieć, nie mleczarnia - Statusu wytwórcy nie można przenieść umową na dostawcę ze skutkiem wobec organów nadzoru - To Ty ponosisz odpowiedzialność administracyjną, jeśli opakowanie zawiera PFAS powyżej limitów - To Ty musisz utrzymywać dokumentację przez 5–10 lat
Co mówi przepis o imporcie?
Jeśli zamawiasz opakowania spoza UE, sytuacja jest jeszcze bardziej jaskrawa. PPWR w przepisach o obowiązkach podmiotów gospodarczych nakłada na importera obowiązek wprowadzania na rynek wyłącznie opakowań zgodnych z rozporządzeniem oraz posiadania i udostępniania organom dokumentacji zgodności. Jeżeli producent spoza UE tej dokumentacji nie dostarczy, to nie znika ona z obiegu — obowiązek jej posiadania spoczywa na importerze. Firma FMCG sprowadzająca opakowania z Azji jest w praktyce jednocześnie importerem i wytwórcą, z wszystkimi tego konsekwencjami.
Jakie dokumenty wyegzekwować od dostawcy?
Są trzy dokumenty, które MUSI mieć każda marka własna od swojego dostawcy opakowań:
1. Deklaracja zgodności UE (art. 39 i Załącznik VIII PPWR)
To oświadczenie zawierające: - Dane identyfikacyjne opakowania (typ, opis, materiał, przeznaczenie) - Oświadczenie, że opakowanie spełnia wymogi art. 5–12 PPWR - Pełną nazwę i adres siedziby firmy odpowiedzialnej - Imię, nazwisko, stanowisko i podpis osoby upoważnionej - Miejsce i datę wystawienia - Odniesienie do Rozporządzenia (UE) 2025/40
Ważne: jeden dokument = jeden typ opakowania. Jeśli Twój producent zaopatruje Cię w 10 rodzajów opakowań, powinno być 10 deklaracji.
2. Dokumentacja techniczna (Załącznik VII PPWR)
To szczegółowa dokumentacja obejmująca m.in.: - Opis i przeznaczenie opakowania - Projekt, rysunki techniczne i wykaz materiałów - Wyjaśnienie przyjętych rozwiązań konstrukcyjnych - Wykaz zastosowanych norm zharmonizowanych lub innych specyfikacji technicznych - Ocenę recyklowalności i analizę minimalizacji pustej przestrzeni (jeśli dotyczy danego opakowania) - Raporty z badań laboratoryjnych — w tym wyniki testów PFAS
Nie każdy dostawca chętnie udostępnia pełną dokumentację techniczną, powołując się na tajemnicę przedsiębiorstwa. To można rozwiązać umownie (NDA, udostępnienie zakresu niezbędnego do wykazania zgodności), ale nie może się skończyć tym, że jako wytwórca nie masz żadnych wyników badań PFAS. Brak takich wyników w dokumentacji to zwykle sygnał, że badania w ogóle nie zostały przeprowadzone.
3. Raport laboratoryjny PFAS — najważniejszy dokument
To konkretny raport z laboratorium testującego opakowanie, zawierający: - Metodę badania (np. CIC, czyli combustion ion chromatography, do pomiaru całkowitego fluoru) - Wynik liczbowy (w ppb lub ppm, wraz ze wskazaniem badanej warstwy lub próbki) - Identyfikację próbki powiązaną z konkretnym indeksem opakowania - Datę badania - Akredytację laboratorium
PPWR nie określa, jak „stary" może być raport z badania. W praktyce kontraktowej warto samodzielnie ustalić ten okres w umowie z dostawcą (często przyjmuje się badania nie starsze niż 12 miesięcy) oraz zastrzec obowiązek powtórzenia badania przy każdej zmianie materiału, powłoki lub źródła surowca.
Jak długo trzeba przechowywać dokumenty?
- Opakowania jednorazowe: 5 lat od wprowadzenia do obrotu
- Opakowania wielokrotnego użytku (np. pojemniki logistyczne): 10 lat
- Dokumentację trzeba udostępnić organowi nadzoru na jego uzasadnione żądanie, bez zbędnej zwłoki
Brak dokumentacji to już samo w sobie naruszenie obowiązków z PPWR — nawet jeśli opakowanie faktycznie spełnia limity PFAS.
UC100 — czekanie na polską ustawę Cię nie chroni
Polska ustawa wdrażająca PPWR (projekt UC100, nowelizacja ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi) na wrzesień 2026 roku wciąż pozostaje na etapie prac legislacyjnych. Rząd zapowiadał jej uchwalenie w IV kwartale 2026 roku, a termin na notyfikację Komisji krajowego systemu kar upływa 12 lutego 2027 roku.
Wielu przedsiębiorców czeka, licząc, że cokolwiek im grozi dopiero po wejściu w życie polskich przepisów o karach. To błąd.
PPWR to rozporządzenie UE — stosuje się wprost od 12 sierpnia 2026, bez względu na stan prac legislacyjnych w Polsce. Nadzór nad rynkiem opakowań wykonują w Polsce m.in. Inspekcja Ochrony Środowiska (GIOŚ/WIOŚ), Inspekcja Handlowa działająca w strukturze UOKiK oraz Krajowa Administracja Skarbowa przy kontroli importu. Organy te dysponują już dziś instrumentami nadzoru rynku, takimi jak wstrzymanie wprowadzania do obrotu czy zatrzymanie towaru na granicy — niezależnie od tego, czy taryfikator kar z UC100 już obowiązuje.
Projekt UC100 przewiduje kary administracyjne w przedziale od 10 000 zł do 1 000 000 zł, m.in. za brak wymaganej dokumentacji i naruszenie wymogów materiałowych, w tym limitów PFAS. Te kwoty pochodzą z projektu i mogą się jeszcze zmienić, ale sam zakaz PFAS i obowiązek dokumentacyjny obowiązują już z mocy samego PPWR.
Praktyczne pułapki dla branży FMCG
### Papier i tektura z recyklingu Wiele firm zakłada, że papier to materiał z definicji bezpieczny, wolny od PFAS. W rzeczywistości masa z recyklingu może zawierać pozostałości PFAS z wcześniejszych zastosowań, bo fluorowane powłoki tłuszczoodporne były przez lata powszechnie stosowane w opakowaniach gastronomicznych. Torby na wynos, pudełka cukiernicze, tace i papiery tłuszczoodporne to typowe źródła takich pozostałości w strumieniu makulatury. Jeśli deklarujesz wysoki udział włókna z recyklingu, tym uważniej sprawdź wyniki badań.
### Każdy typ opakowania to osobna deklaracja Jeśli producent zmienia gramaturę papieru, dodaje nową warstwę laminatu albo zmienia przeznaczenie opakowania (z „do mięsa" na „do wyrobów piekarniczych"), traktuj to jako inny typ opakowania: wymaga własnej oceny zgodności, własnego badania i własnej deklaracji.
### Import spoza UE bez dokumentacji Producent z Azji wysyła opakowanie bez żadnego raportu PFAS. Jako importer i wytwórca jednocześnie odpowiadasz za zgodność — w praktyce oznacza to, że Ty musisz zlecić badanie laboratoryjne przed wprowadzeniem towaru do obrotu, a jego koszt uwzględnić w kalkulacji zakupu.
### „To dostawca odpowiada — mam to w umowie" Błąd: status wytwórcy z PPWR nie jest zbywalny umową. Klauzula przenosząca odpowiedzialność na dostawcę nie chroni marki własnej przed organem, może najwyżej dać podstawę do regresu cywilnego wobec dostawcy (i to tylko jeśli umowa jest odpowiednio skonstruowana).
Jak się przygotować — praktyczne kroki
- Przejrzyj umowy z dostawcami opakowań — czy zawierają klauzulę o dokumentacji PFAS? Czy dostawca zobowiązał się do jej dostarczenia na żądanie?
- Zażądaj od każdego dostawcy deklaracji zgodności UE i raportu laboratoryjnego PFAS. Odpowiedź „mamy zapewnienie od naszego dostawcy surowca" nie zastępuje wyniku badania i nie zabezpieczy Cię w razie kontroli.
- Uporządkuj archiwum dokumentów: załóż rejestr, w którym komplet dokumentów jest przypisany do konkretnego indeksu opakowania. To ten rejestr pokażesz podczas kontroli.
- Audyt portfolio: największe ryzyko to opakowania papierowe i tekturowe z powłokami barierowymi, dla których nigdy nie zlecono badania PFAS. Zacznij przegląd od nich.
- Popraw wzorce umów — wymóg raportu laboratoryjnego PFAS i obowiązek jego aktualizacji przy zmianie materiału powinny być warunkiem zawarcia nowej umowy, a nie tematem negocjowanym po fakcie.
Podsumowanie: to Ty odpowiadasz, to Ty się przygotowujesz
Zakaz z PPWR obowiązuje od 12 sierpnia 2026 roku — to już stan faktyczny, nie zapowiedź. Jeśli pracujesz w FMCG lub przy markach własnych, ciąży na Tobie obowiązek, którego nie da się skutecznie zrzucić umową na dostawcę: musisz mieć dokumenty potwierdzające zgodność, a dla materiałów nigdy nietestowanych prawdopodobnie musisz zlecić badania samodzielnie.
Nie czekaj na UC100. Przygotuj się teraz.
Potrzebujesz uporządkować dokumentację PFAS u swoich dostawców?
Kancelaria Radcy Prawnego Joanna Cenkier zajmuje się prawem opakowaniowym (PPWR) i odpowiedzialnością wytwórców. Oferujemy:
- Audyt umów z dostawcami — sprawdzenie, czy zawierają wymagane klauzule dokumentacyjne i gwarancyjne
- Wzory oświadczeń i klauzul — dokumenty gotowe do negocjacji z producentami opakowań
- Procedury przechowywania dokumentacji — by spełnić wymóg 5- i 10-letniej retencji
- Konsultacje dot. statusu wytwórcy — ustalenie, jaka rola przypada Twojej firmie w łańcuchu dostaw i jak realnie zabezpieczyć regres wobec dostawcy, skoro samego statusu wytwórcy przenieść się nie da
Napisz do nas i umów się na rozmowę konsultacyjną. Prześlij aktualną umowę z dostawcą opakowań — wskażemy, czego w niej brakuje pod kątem PPWR.
Powiązane strony