Czym jest odfrankowanie kredytu?
Odfrankowanie to potoczna nazwa dla innego niż unieważnienie rozwiązania w sprawach frankowych. Polega ono na tym, że sąd usuwa z umowy klauzule abuzywne — dotyczące przeliczania waluty — ale pozostawia umowę w mocy. Kredyt nadal trwa, ale jako kredyt złotówkowy oprocentowany stawką LIBOR/SARON (właściwą dla franków), a nie WIBOR. W efekcie kredytobiorca płaci niższe raty, a bank musi zwrócić nadpłatę powstałą z lat spłacania po zawyżonym kursie.
Prawnie odfrankowanie opiera się na art. 385¹ § 1 KC — po eliminacji abuzywnej klauzuli walutowej umowa utrzymuje się jako złotówkowa z zachowaniem pozostałych warunków (w tym korzystnego oprocentowania LIBOR).
Odfrankowanie vs. unieważnienie — kluczowe różnice
Unieważnienie umowy sprawia, że przestaje ona istnieć od samego początku — obie strony zwracają sobie to, co świadczyły. Odfrankowanie natomiast oznacza, że umowa trwa dalej, ale bez wadliwych klauzul walutowych. Dla kredytobiorcy, który nadal korzysta z kredytu i nie chce go wcześniej zamykać, może to być preferowane rozwiązanie.
Kiedy odfrankowanie może być lepsze?
Odfrankowanie może być korzystniejsze niż unieważnienie w kilku sytuacjach:
1. Kredytobiorca nie jest w stanie zwrócić kapitału
Przy unieważnieniu kredytobiorca musi zwrócić bankowi otrzymany kapitał (od razu lub po potrąceniu wzajemnych roszczeń). Jeśli kredytobiorca wydał środki i nie dysponuje gotówką na jednorazowy zwrot kapitału — odfrankowanie pozwala uniknąć tego problemu, bo umowa trwa dalej.
2. Kredyt jest nisko zadłużony
Jeśli zostało do spłaty niewiele kapitału, a różnica kursowa jest duża — odfrankowanie może dać większe korzyści finansowe niż unieważnienie, bo wierzytelność banku o zwrot kapitału byłaby zbliżona do kwoty roszczeń kredytobiorcy.
3. Kredytobiorca chce zachować historię kredytową
Przy unieważnieniu umowa przestaje istnieć. Odfrankowanie zachowuje umowę jako regularnie spłacaną, co może mieć znaczenie dla zdolności kredytowej w przyszłości.
4. Kredyt indeksowany — problemy techniczne z unieważnieniem
W niektórych sprawach (choć coraz rzadszych) sądy napotykają trudności z unieważnieniem kredytu denominowanego i preferują odfrankowanie jako rozwiązanie umożliwiające utrzymanie umowy w mocy.
Korzyści finansowe z odfrankowienia
Po odfrankowieniu kredyt zostaje przekształcony w złotówkowy z oprocentowaniem opartym na LIBOR CHF (lub jego następniku SARON). Historycznie stawka ta była ujemna lub bliska zeru — co oznaczało minimalne oprocentowanie kredytu. Bank musi też zwrócić nadpłatę powstałą od początku umowy, gdy raty były przeliczane po zawyżonych kursach.
Konkretne korzyści zależą od:
- pierwotnej kwoty kredytu i czasu trwania umowy,
- różnicy między kursem z tabel banku a kursem NBP,
- wysokości odsetek zapłaconych przez lata,
- aktualnego salda zadłużenia.
Jak sąd decyduje — unieważnienie czy odfrankowanie?
Zgodnie z orzecznictwem TSUE i polskim Sądem Najwyższym, sąd w pierwszej kolejności pyta kredytobiorcę (lub jego pełnomocnika), czy godzi się na unieważnienie umowy ze wszystkimi konsekwencjami — zwłaszcza koniecznością rozliczenia z bankiem. Jeśli tak — sąd orzeka unieważnienie. Jeżeli kredytobiorca woli zachować umowę — możliwe jest odfrankowanie.
To kluczowe: to Ty (wraz z prawnikiem) decydujesz o strategii procesowej. Dlatego przed złożeniem pozwu warto dokładnie przeanalizować, która opcja przyniesie więcej korzyści finansowych i jest lepsza dla Twojej sytuacji.
Podsumowanie
Odfrankowanie to realna i legalnie dopuszczalna alternatywa dla unieważnienia umowy CHF. Daje mniejsze, ale pewne korzyści — niższe raty i zwrot nadpłat — bez konieczności zamykania umowy. W niektórych sytuacjach jest to optymalne rozwiązanie. W innych — unieważnienie jest korzystniejsze. Odpowiedź zależy od indywidualnej sytuacji kredytobiorcy, co warto omówić z prawnikiem przed złożeniem pozwu.
Powiązane strony