Zakład produkujący podzespoły elektroniczne opiera swoją linię montażową na jednym dostawcy komponentu importowanego z zagranicy. Dostawca informuje z tygodniowym wyprzedzeniem o miesięcznym opóźnieniu w dostawie z powodu problemów u swojego poddostawcy. Producent musi wstrzymać produkcję, ponosząc koszty przestoju, a jednocześnie sam odpowiada wobec swoich klientów za niedotrzymane terminy. Umowa z dostawcą komponentu milczy na temat kar za opóźnienie, więc producent zostaje z całym ryzykiem sam. To scenariusz hipotetyczny, ale ilustruje typowe źródło strat w firmach produkcyjnych opartych na skomplikowanym łańcuchu dostaw.
Dlaczego umowy z dostawcami komponentów bywają niedoszacowane prawnie
Firmy produkcyjne często koncentrują się na negocjowaniu ceny i terminów dostaw, traktując pozostałe warunki umowy jako formalność. Tymczasem to właśnie zapisy dotyczące odpowiedzialności za opóźnienie, prawa do rozwiązania umowy w razie powtarzających się uchybień oraz obowiązków informacyjnych dostawcy decydują, jak duże ryzyko biznesowe firma na siebie bierze, zawierając umowę z jednym, niezdywersyfikowanym źródłem zaopatrzenia.
Istotne zabezpieczenia w umowie z dostawcą
Umowa z dostawcą istotnego dla produkcji komponentu powinna przewidywać kary umowne za opóźnienie w dostawie, naliczane proporcjonalnie do czasu trwania zwłoki, a nie w formie jednorazowej, ryczałtowej kwoty niewspółmiernej do realnej szkody, obowiązek wcześniejszego informowania odbiorcy o ryzyku opóźnienia, gdy tylko dostawca poweźmie o nim wiedzę, a nie dopiero w dniu planowanej dostawy, prawo odbiorcy do zakupu zastępczego komponentu u innego dostawcy na koszt i ryzyko strony, która nie wywiązała się z umowy, jeśli opóźnienie przekracza ustalony próg, oraz jasno określone prawo do rozwiązania umowy w razie powtarzających się naruszeń terminów, bez konieczności wykazywania za każdym razem odrębnej szkody.
Ryzyko koncentracji u jednego dostawcy
Poza samą treścią umowy, istotnym elementem zarządzania ryzykiem w łańcuchu dostaw jest struktura zaopatrzenia. Uzależnienie produkcji od jednego dostawcy kluczowego komponentu, bez zakwalifikowanego zapasowego źródła, oznacza, że nawet najlepiej skonstruowana umowa nie zastąpi realnej możliwości szybkiego zastąpienia dostawcy w razie problemu. Firmy, które doświadczyły poważnych przestojów produkcyjnych, coraz częściej wprowadzają do umów klauzule zobowiązujące dostawcę do utrzymywania minimalnego zapasu magazynowego komponentu na potrzeby odbiorcy albo prawo odbiorcy do okresowego audytu zdolności produkcyjnych dostawcy.
Odpowiedzialność producenta wobec własnych klientów
Warto pamiętać, że problem w łańcuchu dostaw rzadko kończy się na relacji z dostawcą. Producent, który nie dostarczy gotowego wyrobu swojemu klientowi na czas, sam naraża się na kary umowne lub odszkodowanie wynikające z własnych kontraktów sprzedażowych. Z tego powodu warto zadbać o spójność między terminami i sankcjami przewidzianymi w umowach z dostawcami a zobowiązaniami, jakie firma sama przyjmuje wobec swoich odbiorców, tak aby ewentualna kara nałożona na nierzetelnego dostawcę faktycznie pokrywała stratę poniesioną w relacji z klientem końcowym, a nie stanowiła jedynie symbolicznej rekompensaty.
Regularny przegląd umów z kluczowymi dostawcami, przeprowadzany choćby raz w roku, pozwala na bieżąco dostosowywać te zabezpieczenia do zmieniającej się skali produkcji i rzeczywistego znaczenia poszczególnych komponentów dla ciągłości działania firmy.
Powiązane strony